09/01/2017

Qertên Sersalê


Pışti ku dı sala 1987 a da ez ketım Akademiya Hunerên Spehi, pışti saleki - du salan, mın destpêkır jı nıviskar, weşanger û hın nas û dostan ra û her wusa ji jı xwışk û bırayên xwe ra qertên sersalê şand. Dı despêkê da mın wan qertan bı hıbra çini çêdıkır, ango her qert bı nigareki cuda bû û mın wan lıbo lıbo bı destan çêdıkır. Hıngê, mın dıxwest bı rêya van berhemên xwe yên huneri ra, bı van kes û saziyan ra bıkebım nav têkıliyê. Wan bı hunera xwe bıdıme nasin û her wusa bı vê diyariya berhemeka huneri, wan bı hunera nigari ra bıkım têkılidar. Vêca da ku hunerê vê carê bı destê xwendekareki hunera nigari nasbıkın, bı ferqa ku dı navbera berhemeki huneri û afiş, an ji qerteki ofsetê ya çapkıri bıhısın.

Her wusa, disa gelek caran, bı munasebeta serilêdanan, mın gelek berhemên xwe yên orjinal diyariya nas û dostan xwe kıriye. Niyeta mın her ew bû ku, ew bı hunera xweser bıhısın û bı vi awayi bıla hunera orjinal bıkebe nav jiyana wan. Bı vi awayi, bere – bere bı çaveki dın lı hunera nigari bınêrın û bala xwe bıdıne berhemên hunermendên Kurd.

Mın dı sala 1992 ya da Akademiya xwe qedand, lê mın vi kurmê xwe heta sala 2006 a her domand.

Dı sala 1997 a û pê va, vêca mın destpêkır û jı bo her sersalê grafikeki xweser çêkır. Ev grafik her car bı nigareki wek minak, Celadet Bedırxan, Cegerxwin, Bırca Zenbilfıroş û bı gelekên dın bûn. Mın van grafikên xwe, bı tirajeki dı navbera 20 û 26 lıban da, bı destan çapdıkır. Ango, mın bı van hejmaran grafikên orjinal çêdıkır. Mın pıraniya van grafikan bı rêya postê jı nas û dostên xwe û her wusa jı xwışk û bırayên xwe ra dışand. Mın lı pışt van grafikan, xeyni pirozkırına sersalê û dılxwaziyê, mın daxwaz û hêviyên xwe yên dı derbarê zımanê kurdi da ji dınıvisi.

Edi ev bûbû kevneşopiyeki jı bo mın, dı hın salan da, carna heta 31ê meha 12ye, ez bı çêkırına van grafikan mıjûldıbûm, heta dawiya salê ez lı ser van grafikan dıxebıtim û gelek caran, jı bo hıbra van grafikan zuwabıbe, mın wan dıani datani ser kalorifera mala xwe. Pışti ku zuwadıbûn, paşê mın wan bı rêya postê dışand.

Bı vi awayi, beriya dawiya salê, her sal “tayê mın dıgırt” û bı “mecbûriyeteki” ku mın bı xwe lı ser xwe ferzkırıbû, jı bo çêkırına van grafikan dıxebıtim.

Çewa ku mın got, mın dıxwest haya hın Kurdên ku lı welat û lı welatên dın da dıjiyan û nas û dostên xwe jı hunera xwe çêbıkım û bı vi awayi hunera nigariyê têxıme nav jiyana wan. Lı ba mın arşiva van berhemên mın heye, ka kijan salê mın jı kê ra kijan grafika xwe (û hejmara tiraja grafikê) şandiye.

Pıraniya kesên ku mın van berhemên xwe jı wan ra dışand, qet bersıva vê diyariya mın, bı qertek an ji bı nameyeki be ji, nedıdan. Lê mın jı xwe  ra  dıgot, ”tu nabe, bıla berhemên mın lı ba wan hebe û bıla bı ferqa berhemeki orjinal û afiş û qertên ofsetê bıhısın”

Mın hêvidıkır ku, dıbe ku hın kes van berhemên mın çarçovekırıbın û lı mala xwe, an ji lı nıvisgeha xwe da dalıqandıbın. Pışti gelek salan, dema ku mın hın jı van kesan ziyaretkır, mın dit ku pıraniya wan kesan ne tenê van berhemên mın çarçove nekırıbûn û lı diwareki da daneleqandine, her wusa ji, hın jı wan nızanıbûn ka van berhemên mın kırıne kijan qulıka malê û peyda ji nedıkırın!

Dı sala 2006 a da mın qertên sersalê yên dawi ji şand û dotıra salê mın bıryara xwe da ku êdi jı tu kesi ra êdi tu qert û merta bı berhemên xwe yên orjinal neşinım. Lê merıv nıkare zû bı zû dev jı kurmê xwe berde, her wan salan İnternet êdi baş ketıbû nav jiyana me ji, vêca mın destpêkır qertê xwe yê sersalê bı rêya İnternetê jı nas û dostên xwe ra dışand. Mın hem dı sersalan da û hem ji dı Newrozan da bı vi awayê qertên xwe yên elekroniki dışand. Ev qert her car bı fotografeki berhemeki mın bû.

Mın bala xwe dayê, vayê pıraniya van kesên ku ez van qertên elektroniki jı wan ra dışinım, tu bersıv û mersıvê ji nadıne mın, û dı sala 2010 da êdi mın bıryara xwe da ku êdi ez ê dev ji vi kurmê xwe bı temami berdım.

Nıha, bı awayeki gışti, dıvê 150-200 grafik û resımên mın lı ba 40 kesi û saziyan hebe. Lı ba hınan 1 û lı ba hınên dın heta 7 berhemên mın hene. Ez pê dızanım ku kêm kesan van berhemên mın lı ba xwe parastıne û çarçovekırıne û her wusa ji ez pê nızanım ka pıraniya van kesan çı bı van berhemên mın yên orjinal kırıne.

Dı sala 2009 a da, mın dı pêşengeha xwe ya grafikan ya berfıreh da, 94 grafikên xwe nişanê xelkê da. Bajarvaniya bajarê Thessaloniki΄yê jı bo vê pêşengehê katalogeki mezın yê 32 rûpeli yê bı zımanên yunani û kurdi çapkır. Mın vê katalogê bı rêya postê jı 60i zêdetır kesi û saziyên Kurdan ra şand. Mın jı bo Beşa Kurdi ya Radyoya Dengê Amerikayê ra ji lıbeki şandıbû. Hıngê Xelefê Zıbari bı mın ra jı bo radyoyê hevpeyvineki çêkır. Mamê Xelefê Zıbari, bı wi Kurmanciya xwe ya sıpehi, rojek beriya ku hevpeyvinê çêbıke telefonê mın vekır û me bı hev ra sohbetê kır. Hın tıştan jı mın pırsi, dı nava sohbetê da jı mın ra got ku ka gelo ez dızanım ki helbesta sıtrana “Nesrin” ya ku Mıhemed Şêxo dıstre, nıvisiye, mın bı sıtranê dızanıbû, lê mın xwediyê helbestê nızanıbû. Mamê Xelefê zıbari  jı mın ra got ku wi bı xwe vê helbestê nıvisiye.

Dı nav sohbetê da behsa kataloga mın ji kır û got ku “ev berhemên ku dı nav vê katalogê da hene gelo qê te hemû çêkırıne?” Mın got belê. Ewi ji jı mın ra got ku “lê portreyê Celadet Bedırxan mın berê ji ditiye, lı ba mın heye û mın lı nivisgeha xwe da dalıqandiye” Ango ani wê maneyê ku ev berhema ku dı katalogê da heye, ne ya mın e. Hıngê mın jı wi ra got ka here lı bınê berhemê bınêre, qê navê mın nanıvisine? Wusa bû. Hıngê mın jê ra got ku mın vê grafika xwe 6 sal beriya nıha, wek qerta sersalê jı Beşa Kurdi ya Radyoya Dengê Amerikayê ra şandıbû û we tu bersıvi ji nedabû mın.

Werhasıl, ev pêvajoya qertên sersalê jı bo mın bû tecrubeyeki û alikariya mın kır da ku ez dı derbarê hunera nigari da zêdetır bı pivan û hızrên cıvata me bıhısım. Her bı vi awayi, ez tu gazıncian jı tu kesi û saziyê ji nakım.

İroj êdi ez tu kesi bı diyarikırına berhemeki xwe nerehet nakım. Jı xwe xeyni çend kesan, jı berê va, Kurd jı bo hunera mın tu tışteki jı mın napırsın. Lı ba me ne rexnegıriya hunerê heye û ne ji bı pivanên cihana hunerê, diyalogeki bı hunermendan ra heye. Ez sedema vê yekê dızanım, mın behsa hın aliyên vê pırsgırêkê kıriye.

22/12/2012

Çend grafikên ku mın weki qertên sersalê jı nas û dostan ra şandiye:


Celadet  A.  Bedırxan, 2002, grafika bı asit ya lı ser metal, 15x11 cm

Bırca Zembilfiros, 1998, grafika bı asit  ya lı ser metal, 19,5χ17 cm 

Bihar, 2004, grafika lı ser linoleum,17x11 cm


Cegerxwin, 2003, grafika lı ser metal û linoleum, 32x22 cm


Hevi 1,  2005, grafika lı ser linoleum, 15.5x10 cm

Hevi 2,  2005, grafika lı ser linoleum, 15.5x10 cm
Xalet,  2000, grafika bı asit ya lı ser metal , 15x14,5 cm


Zozan û Xezal,1996, grafika lı ser dar, 18x11 cm



No comments: