14/04/2019

Hevpeyvina Cemal Batun jı bo malpera Kurdistan 24 bı Serhad Bapir ra


Lı her çar perçeyên Kurdıstanê û lı diasporayê bı sedan hunermendên şêwekari yên Kurd yên jêhati hene ku hunera wan dı asta cihani da ye.

Mumkin be profilek kurt li ser xwe binivîse…

Anagorê qeyda nıfûsê, ez dı sala 1964a da lı navçeya Tetwanê ku gırêdayiyê Bedlisa bakûrê Kurdıstanê ye hatım dınê. Xwendına mın ya despêkê lı Sıliva ya Diyarbekırê û ya navin û liseyê ji Tetwanê pêkhat. Bı rêya kekên mın, ez dı nava dehsaliya 1970 ya da bı Kurdbûna xwe hısiyam û ketım nav refên tevgera rızgarixwaza Kurdıstanê. Jı ber xebatên siyasi dı sala 1983 ya da sere mın bı cuntaya hıngê ya Tırkiyê ra kete belayê, lı mın geriyan. Derdora sal û niv ez lı Kurdıstanê û lı Tırkiyê fırar mam û paşê jı mecbûriyê dı sala 1984 a da revim û wek penabereki siyasi mın xwe sıpart dewleta Yunanistanê.

Dı sala 1985 a da mın jı Enstituya Kurdi ya Parisê bursa xwendınê sıtand û dı navbera salên 1987-1992 ya da mın beşa nigari (wêne) ya akademiya hunerên cıwan lı bajarê Thessaloniki xwend. Her wusa disa pışti neh salan, mın dı navbera salên 2001-2007 a da wek diploma dıduyan beşa grafikê ya heman zaningehê bı dereceya heri baş qedand.

Jı sala 1997 a û vır va wek mamosteyê hunerê dı dıbıstana navin û liseyê da dıxebıtım. Mın heta nıha lı Yunanistanê 7 û lı Kıtêpxaneya Kurdi ya Stockholmê ji pêşengeheki xwe yê ferdi pêkaniye û her wusa ji lı Yunanistanê û lı hın dewletên dın beşdariyê jı 100 i zêdetır pêşengehên komi bûme. Ez lı Yunanistanê endamê çend yekiti û komeleyên hunermendên şêwekariyê me.
Dı navbera salên 1986-1989 a da ez hevkarê rojnemeya Kurdıstan Press bûm û her wusa dı kovara mizahi ya bı nave Zengıl (1987) da çend karikatorên mın hatıne weşandın. Dı salên 1990-1991 a da lı bajarê Thessaloniki, lı ser pêlên FM, dı Radiyo Kivotos da mın bernameya hefteyi ya 2 sıeti bı nûçe, şırove û muzika kurdi çêdıkır.

Şêwekarî di asta huner de, xwedî çi rol e?

Hunera şêwekari beşeki gırıng ya hunerê ye. Dı diroka mırovatiyê da yek jı awayên derbırina mırovan yên heri pêşi ye. Dıvê em jı bir nekın ku dı dirokê da despêka nıvisandınê bı xwe ji, bı nigaran despêkıriye. Çı wek nigar, çı ji wek heykel û awayên dın jı ber ku bı şıkl û reng têne çêkırınê, tafıl bandorê mırov dıkın. Keseki jı bo karıbe pırtûkeki bıxweyne dıvê xwenda be, lê jı bo wêne an ji heykeleki bıbine tenê ditına bı çavan lazım e. Bê guman jı bo ku em baş jı hunera şêwekariyê fêhm bıkın pêdıviya bı perwerdeya huneri heye.

Şêwekarî ji dema antik ve, ew beşê hunerê, ku bandor li mirovayetiyê kiriye. Şêwekarî bû ye nivîsandina dîrokê ji alî hunerê ve jî, ger nirxandina we di vê mijarê de bigrin…

Dı dirokê da dı navnera ol û hunera şêwekariyê da têkıliyeke xwırt hebûye, ol jı bo fıkrên xwe nigar û heykela bıkaraniye. Bı avabûna dewletan ra û  bı peydabûna çina xwedi mal û mılk ra êdi hunera şêwekariyê kariye hınek jı olê serbıxwe bıbe û pivanên sıpehibûnê ango estetikê hêdi hêdi zêdetır rol leyistıne. Lı parzemina Awrupayê da pışti serdestiya ola Xristiyanetiyê hunera şêwekariyê derbeki mezın xwariye û berhemên huneri yên serdema Yunanistana Antik, Roma û medeniyetên dın wek pût hatıne hesıbandın û hatıne xırakırınê vêca tenê rê daye hunera nigari ya oli ya stilizekıri. Ola İslamê bı xwe ji vê pêvajoyê domandiye û tenê rê daye hunera dekoratif ya geometrik û nexşên nebati û her wusa ji lı hın deverên weki İran, Hindistan, dewleta Osmani û Kurdıstanê da hunera minyatori wek nigar û neqşên ser pırtûkan peydabûye.

 Dı sedsala 15 ya p.Z. da, bı despêka Ronesansê ra hunera şêwekari disa lı xwexıstiye û berebere geş bûye. Dı vê serdemê da çina bazırgan, manifaktor û aristokratan alikariya hemû beşên hunerê kırıne, sipariş dane hunermendan û hın caran ji bune sponsorê hunera wan.

Têkiliyeki yekser dı navbera asta hunerê û avabûna dewletan va heye, dewletên bı hêz hunereki bı hêz avkırıne.

Bê guman dema materyalên pêdıvi ango berhemên şêwekariyê lı ber destan hebın, hıngê merıv dıkare bı van berheman behsa dirokê bıke û dirokê şırove bıke. Dı dirokê da xeyni berhemên nıviski, heta peydabûna teknika fotografiyê (1827) tenê bı rêya wêne û heykelan û her wusa ji şûnewarên kevnar haya me jı serdemên diroki çêdıbe, bı vi awayi vêca em dıkarın şıklên faraûnan, yên İskenderê Mezın, Platon, Aristo û hwd. nasbıkın. Hunera şêwekariyê çavkaniyeki baş yê diroknasinê ye.

Bandora hunerê şêwekarî – di proseya pêşkeftina neteweyî de heye? Nirxandina te çi ye?

Bê guman çewa her aktiviteyê ronakbiri, dıkare bandore hunera şêwakari ji dı pêvajoya pêşkeftına netewi da hebe. Lê ev yek bı xwebıxwe çênabe, jı bo ku heta dereceyekê ev yek pêkwere, pêdıvi bı sazi û bınesaziyê heye. Perwerdeya hunera şêwekari, muzaxaneyên hunerên nûjen, galleriyên hunerê, cıvanbend (koleksion) û hwd. hemû xwediyê rola xwe ne û ev hemû dıvê ne yên dewletên dagırker, lê yên me bı xwe bın, da ku kêri me werın. Kêm jı van tıştan tenê lı başûrê Kurdıstanê hene. Ez meraq dıkım, lı başûrê Kurdıstanê ka dı pırtûkên zıman, edebiyat, cıvatnasi, dirok û hwd, da, çıqas cıh dıdın berhemên huneri yên hunermendên cihani û yên Kurd? Lı vır Yunanistanê da ev pırtûkên dersan tıje bı berhemên huneri ne. 

Hunerê şêwekarî di nav civata Kurd de, li Kurdistanê – kariye bandora xwe ya cîhanî bilîze?

Dı dirokê da dema ku dewletên Kurda hebûne, an ji dı dema mirektiya Kurdan da, Kurdan bı xwe ji hunera şêwekariyê avakırıne. Heykelên metali yên bı hunera dı asta bılınd da, ya serdema Medan dı muzexaneyên dewletên Rojava da hene, heykelên lı ser gor û mabedên lı Kermanşanê û deverên dın yê Kurdıstanê da ku hene disa gelek gırıng ın, her wusa ji minyatorên ku dı pırtûka Şerefxanê nemır Şerefnameyê da hene, ihtimaleki mezın e ku bı destê Kurdeki çêbûne. Disa lı Kurdıstanê lı ser kele, bırc, lı ser kêlên gorıstanan nigarên huneri hene. Dıvê em jıbirnekın ku lı Kurdıstanê gelek paşmayiyên huneri yên dema Yunaniyên Kevnar û imparatoriya Romayê ji hene, wek heykelên qerese yên mitolojiya Yunanan û ya heremê lı çıyayê Nemrûd a Şemsûrê û mozayikên gıranbûha yên lı Zeugma ya kevnar lı perava çemê Fıratê lı bajarê Dilokê.

Dema ku dewleta te tunebe, çewa ku tu ne xwediyê welatê xwe yi her wusa ji wek mılet tu ne xwediyê berhemên paşmayiyên diroka xwe yi ji. Ev paşmayiyên huneri ji dıkebın ber xezeb û talana dagırkeran.

Diroka hunera şêwekariya nûjen ya Kurdan nagıhije 100 sal beriya nıha. Mezûnên Kurd yên akademiyên Stenbol, Bexda, Tehran û Şamê, zêdetır ji pışti niva sedsala 20 an berhemên huneri afırandıne. Lê jı ber ku nasnameya netewi ya Kurdan lı Tırkiyê, İran û Sûriyê qedexe bûye, kêm hunermendan mehrumiyet, bar û berdêla Kurdbûnê hılgırtıne ser xwe. Ev tışt heta dereceyekê lı Iraqê ji wusa bûye.

Herçi mıletê Kurd e, jı bındestiyê nıkaribûye bı awayeki baş û xwurt lı bıngehên xwe yên mıletbûnê xwedi derkebe, vêca wê çewa karıbe lı hunermendên xwe xwedi derkebe.

Lı welatên Rojava, dı serdema berê da hebûna çina bazırgan, manifaktor û aristokrasiyê rewşeki baş jı bo geşbûna hunerê avakıriye, dı serdema dewletên modern da vêca dewlet bı xwe şert û mercên afırandın û geşkırına hunerê avakırıne, çina burjuvaziyê ji pışgıriyê daye vê pêvajoyê, akademiyên hunerên cıwan, muzaxane hatıne avakırınê, gelek dewlemend cıvanbendên xwe yên ferdi avakırıne.
Jı aliyê di va, jı bo hunera şêwekari pêşkeve, pêdıviya vê hunerê bı rexnegır û dirokvanên hunêrê ra heye. Ev zana û pısporên hunerê bı pivanên navnetewi hunera ku hatiye afırandın analiz û şırove dıkın, vê hunerê bı cıvat, buyer, serdem û dirokê va gırêdıdın, hurguli û têkıliyan derdıxın meydanê. Mıxabın lı ba me Kurdan ne rexnegır û ne ji dirokvanên hunerê hene, ku hebın ji mın hê ne bıhistiye.
3 perçeyên Kurdıstanê bındest ın, lê lı ser nivê başûrê Kurdıstanê da ev 27 sal ın ku desthılatdariya kurdi heye, dıbêjın bı dehan milyarder (dolar) û bı hezaran ji milyonerên Kurd hene, ev baş e. Lê lı nık wan ne fehma hunera şêwekariyê heye û ne ji hınde hızra netewi ya xwırt heye: Pışti ku bı dewlemendiya xwe vê dınya hanê garanti kırıne, dıçın mızgefteki dıdın avakırınê jı bo dınya di ji mısoger bıkın! Aso û fehma wan hınde ye, jı wan nayê herın dıbıstan an ji pırtûkxaneyeki jı bo xelkê xwe avabıkın. Bê guman dıbe ku hın istisna hebın, lê bı awayê gışti wusa ye. Tê gotınê ku lı başûrê Kurdıstanê anagorê nispeta nıfûsê jı Erebistana Sıûdi zêdetır mızgeft hene û pıraniya wan ji dı van 27 salan da hatıne lêkırınê!

Dı dewletên mezın û pıçûk yên xelkê da, ev çina dewlemend jı xwe ra cıvanbendên bı hunera hunermendên mıletê xwe avadıkın, dıbın sponsorên pêşengehan, katalogan dıdıne çapkırınê, alikariya dewleta xwe dıkın da ku muzexaneyên hunera nûjen were avakırınê û hwd.

Bi taybetî di salên dawî de – li diaspora, Kurd serkeftinên mezin di gelek babetan bidestxistin e. Di edebiyatê de, di werziş de, di beşên zanyarî de… Di ast a şêwekariyê de çawa ye?

Lı her çar perçeyên Kurdıstanê û lı diasporayê bı sedan hunermendên şêwekari yên Kurd yên jêhati hene ku hunera wan dı asta cihani da ye. Her yek jı wan bı anagorê imkanên xwe hunera xwe dıafrinın û wek hunermendên mıleteki bındest û bê dewlet layıqê çı bın vêca ew tê sere wan. Dema dewleta te tunebe, ê hıngê saziyên te yên peywendidar ji tunebın, hıngê ne tenê dı hunera şêwekariyê da, her wusa ji dı hunera muzikê û gotınê da, ango dı edebiyatê da ji per û baskên Kurdan qusandi be.
Lı diasporayê Kurd nıkarın bı nave welatê xwe beşdari tu aktiviteyi bıbın, jı ber ku hê dewleta me tuneye. Ast û menzila aktiviteyên Kurdan nagıhije wê sewiya mıleteki xwedi dewlet ya bı nıfûsa 1 milyon kesi ji. Ka bıfıkırın, ev nêziki 70 sal ın ku bı sedhezaran Kurd lı Almanyayê dıjin, hê nû dı van rojan da wergera almani ya Mem û Zinê hate çapkırınê, baş e, lê wê Mem û Zin, wek berhemeki edebi yê mıleteki pıçûk yê xwedi dewlet ji lı Almanyayê leqayi eleqeyê neyê, lewra dewletên mezın û pıçûk, bı sazi, dıbıstan, diplomasi û bı hêza xwe ya abori politikaya xwe ya rewşenbiri û kulturi dı nav xwe da û lı dervayê dewleta xwe da dıkın. 

Kek Serhad, hunermendê şêwekarên Kurd li diaspora – xwedî çi eleqeyêtê? Gava tê zanîn – hûn Kurd in, ev yek di nêzîkahiya beramberî hunerê we de – rolek erênî yan neyênî dilîze?

Çewa ku mın got dema dewleta te tunebe hıngê rewşeki anormal peydadıbe. Fenomena hın hunermendên ecêb yên ku lı ba Kurdan Kurd, lê lı ba Tırkan dıbın Tırk û her bı vi awayê dıbın Ereb û Farıs jı vê bêdewletbûnê ye. Gunê kesên demokrat û mırovhız bı Kurdan tê, jı ber ku Kurd bındest ın. Kes din nine ku xweziya xwe bı Kurdan û bı bêdewletbûna wan bine. Eleqe ji wê anagorê vê yekê be. Lı Awrupayê kêm hunermendên şêwekariyê yên Kurd hene ku bêyi ku kareki dın bıkın, dıkarın debara xwe bı fırotına berhemên xwe dıkın. Pıraniya hunermendên Kurd  jı bo debara xwe bıkın û hunera ku dıafrinın xwedi bıkın mecbûr ın dı kareki da bıxebıtın.

Nebûna dewleta Kurd – li gor baweriya te – astengiyan li pêşpêşkeftina Hunerê Şêwekarî jî – peyda dike?

Bê dewletbûn gelek deriyên pêşveçûnê lı ser rûyê merıv dıgre. Dı seranserê cihanê dema statuya mıletê te tunebe hıngê ne tenê statuya hunermendên şêwekariyê yên Kurd û  her wusa ji statuya tu tışteki dın yê Kurd ji wê tune be. Her çend salan carek lı gelek dewletên cihanê lûtkeyên hunera şêwekari yên bı navên Biennale, Trienalle û bı navên dın çêdıbın, dı van aktiviteyan da her dewlet xwediyê cıheki ye û lı wê derê hunera şêwekari ya heri balkêş ya welatê xwe nişanê cihanê dıdın. Her wusa ji galleri yên hunerê yên jı gelek dewletan dı navbera xwe da tor û peywendiyên pêdıvi avadıkın da ku hunermend û hunera mıletê xwe derinın pêş.

Çi xebat-projeyên ber destên te de, hene?

Na tune ne!
Ev pırsên ku tu jı mın dıki hemû pırsên gışti ne, lê ez beni nıha ez pêşengeheki gelek mezın çêdıkım û ev pêşengeh heta 29ê Adarê dıdome, dıviya çapemeniya kurdi bala xwe bıdaya vê pêşengehê û her wusa ji naveroka berhemên vê pêşengehê, mıxabın ev pêşengeh dı çapemeniya kurdi da nebû nûçeyeki pıçûk ji û vayê pışti 4 rojên dın ji ev pêşengeh dıqede. Tu nabe, mın van berheman ilahi jı bo bıbın nûçe, bername û reportaj çênekırıne, jı mın hatiye û bêy ku xema tu tışti bıxwım mın çêkıriye.

Beriya ku pêşengeha mın destpêbıke, mın jı kanala Kurdıstan 24 ê ra û jı pıraniya çapemeniya kurdi ra “Daxwiyaniya Çapemeniyê“ bı tevi fotografên çend berhemên xwe şandıbû. Paşê mın jı te ra ji şand. Dı vê daxwiyaniyê da hın ramanên mın yên lı ser vê pêşengehê hene, gelo te xwend? 

Dı du salonên ku tevi hev jı 250 m2 zêdetır ın da, ez 172 wêne û installation (bıcıhanin) eki xwe, yên ku mın dı van 5-6 salên dawi da çêkırıne, nişanê xelkê dıdım.

Vêca hemû berhemên mın ji, çewa ku xwıya dıkın, lı ser xelkê ku lı ser rûyê Merihê dıjin ın! Dıbe jı ber vi sedemi çapemeniya kurdi bala xwe nedabê vê pêşengehê! Nızanım tışteki dın bêjım.

Ya aktuel ev pêşengeh bû û dêlva pırsên gışti yên lı ser hunerê, dıviyabû pırs lı ser berhemên vê pêşengehê bûna.


09/04/2019

TV 100 Lı ser pêşengeha Serhad Bapir ya Lı Navenda Çand û Hunerê ya Vafopuliu lı Thessaloniki

TV 100 Lı ser pêşengeha Serhad Bapir ya Lı Navenda Çand û Hunerê ya Vafopuliu lı Thessaloniki

Hunermendeki Kurd yê bı navûdeng ku lı Thessaloniki dıji û dıxebıte. berhemên xwe yên nû yên ku bı awayeki gelek politikbûyi û bı tıje serpêhatiyên ferdi ne lı Navenda Çand û Hunerê ya Vafopulio nişan dıde.

Serhad Bapir:  Ez jı Kurdıstanê me, ez Kurd ım. Kurdıstan wek welat hatiye perçekırın. Vê pırsgırêkê İngiliz û Fransızan dı despêka sedsala 20 a da wek yek jı pırsgırêkên neçareserkiri yê dirokê hıştıne. Jı aliyê çar dewletan va hatiye perçekırınê: Tırkiye, İran, Iraq û Sûriye. Laşê Kurdıstanê bı têlên resandi, bı sınoran jı hev hatiye veqetandın. Bı vê wateyê, ku sınorên te bı xwe tune ne, lê sınorên biyani lı ser laşê welatê te ne û ku welatê te perçe dıkın.

Dirokvana hunerê Thalia Stefanidu bı xwendekarê xwe serbılınd dıbêje:

Thalia Stefanidu: Ez lı vê derê me da ku qedr bıdıme wi, xwendekarê mın bû, dı fêrbûna zımanê yunani da ji xwendekarê mın bû. Em behsa mıroveki xwediyê kesayetiyeki bı nırx dıkın ku bı gelek hestyari û bı rûmet biranin, welat û temenê zarokatiya xwe bı hunereki bılınd, bı rêya dimenên xwe û installationa ku wun ê lı salona tenıştê bıbinın, dıafrine.

Petros Dimitrakopulos: Dı 20 saliya xwe da tê Thessaloniki, dı Akademiya Hunerên Cıwan da dıxweyne, 2 diplomeyan dıstine, hem ya wêne û hem ji ya grafikê û êdi lı Yunanistanê dıxebıte, lê belê bal û awırên xwe lı pışt lı welat dıhêle. Ev berdewamiyeki ye, Yunanê diasporayê û nıha ji penaberê politik, ku ew bı xwe ev 20 sal ın ku mamosteyê dıbıstana navin e, bı awayeki gelek sıpehi vêca qedr dıde welatê xwe yê nû.

Pêşengeh lı Navenda Çand û Hunerê û ya Vafopulio, jı bo her kesi belaş vekıriye.

TV 100 27ê Adara 2019



23/03/2019

Dirokvana hunerê Thalia Stefanidu lı ser berhem û pêşengeha Serhad Bapir axaftıneki kır

Dı 20ê Adara 2019 da lı Navenda Çand û Hunerê ya Vafopulio da, dirokvana hunerê Thalia Stefanidu lı ser berhem û pêşengeha Serhad Bapir axaftıneki kır. Lı pêş mêvanên hunerdost, dı navbera Thalia Stefanidu û hunermend da dialogeki kêrhati çêbû.
 Serhad Bapir dı her du salonên mezın yê Navenda Çand û Hunerê ya Vafopulio da 172 berhemên nigari û installation (bıcıhkırın)eki nişan dıde.

Serhad Bapır û dirokvana hunerê Thalia Stefanidu 


























10/03/2019

6ê Adara 2019a. jı vekırına pêşengeha wêneya ya Serhad Bapir lı Navenda Çand û Hunerê ya Vafopulio ya Bajarvaniya Thessaloniki lı Yunanistanê.

Ez sıpasiya wan hemû heval, hunermend û hunerdostan dıkım ku dı vekırına pêşengeha mın da amade bûn, qedr dan hunera mın, mala wan ava. Foto: Nikos Bendilas



























03/03/2019

Pêşengeha Serhad Bapir lı Navenda Çand û Hunerê ya Vafopulio ya Bajarvaniya Thessaloniki lı Yunanistanê.

Afişa pêşengehê


Dawetnameya pêşengehê
Çarşema 6 ê Adara 2019 û dı sıet 19.00 da lı Navenda Çand û Hunerê ya Vafopulio wê vekırına pêşengeha wêneyan ya Serhad Bapir pêkwere.

Serhad Bapir dı sala 1964 a da lı bajarê Tetwan a Kurdıstanê hate dınê. Dı sala 1984 a da wek penebereki politik xwe sıpart Yunanistanê. Jı bo xwendına xwe ya zaningehê jı 1985 a heta 1992 ya jı Enstituya Kurdi ya Parisê bursa xwendınê wergırt. Jı 1987 a heta 1992 ya dı beşa nigar û hunerên pratik ya Akademiya Hunerên Sıpehi ya Zaningeha Aristotelis ya Thessaloniki da lı atolyeyên prf. D. Kondu û V. Dimitreas da xwend. Her wusa disa jı 2001 heta 2007 a beşa grafikê ya heman zaningehê xwend (diploma dıduyan).

Serhad Bapir jı sala 1997 a û vır va wek mamosteyê hunerê dı dıbıstana navin û liseyê da dıxebıte. Endamê Yekitiya Hunerên Nigari ya Yunanistanê, Komela Hunermendên Nigarkari  ya Bakûra Yunanistanê û Yekitiya Grafikçêkerên Yunan e.

Ev pêşengeh, pêşengaha 8 a ya ferdi ya hunermend e û bı tabloyên ev çend salên dawi da hatıne afırandın pêktê. Her wusa hunermend lı Yunanistanê û welatên dın  da beşdarê bı dehan pêşengehên komi bûye. Beşek tabloyên wi bı naverokên xwe bı politiki û bı serpêhatiyên wi yên ferdi ne.
Jı bo vê pêşengehê hunermend wusa dınıvisine:

“Tê gotınê ku “welatê merıv yê rasyteqini temenê zarokatiya merıv e."  Bê guman e ku ev temenê zarokatiyê wek tecrûbeyeke serpêhatiyê lı cıh û lı wareki da dıqewıme, ku lı wê derê, mala dê û bavê merıv, gund an ji bajarê ku merıv lı lê tê dınê û mezındıbe xwediyê gıraniyeki mezın e.

Dewletên bı hêz yên mezın yê cihanê dı despêka sedsala derbasbûyi da, bêy ku qedrê mafê çarenıvisa neteweyan, teybetmendiyên wan yên netewi û oli bıgrın, jı bo berjewendiyên xwe cihanê dı navbera xwe da parvekırın. Bı vi awayi, gelek netewe û xelkên ku hatın perçekırın dı despêkê da xwe dı gelek koloniyên dewletên mezın da ditın, ku dû ra ji ev koloni bûn dewletên serbıxwe. Mıxabın Kurd jı hıngê va jı mafê xwe yê xwezayi yê çarenıvisê, ya Kurdıstaneke azad û serbıxwe bêpar man.

Hın mırov dı nav mıleteki/dewleteki serbest da têne dınê û hınên dın ji wek zarokên mıleteki bındest, yên hındıkahiya netewi an ji oli têne dınê. Çewa ku heseki nıkarıbe dê û bavê xwe hılbıjêre, her bı vi awayi ji merıv nıkare hılbıjêre ka dıxwaze dı welateki serbıxwe, demokratik û şên û geş da were dınê an ji dı minaka Kurd û Kurdıstanê da, dı welateki ku jı aliyê çar dewletan va hatiye dagırkırın, ku bı zeviyên mayin lê çandi û bı têlên honandi bı çar perçeyan hatiye perçekırın, ku lı wan perwerdeya zımanê zıkmaki ji hatiye qedexekırın, were dınê. Kes nıkare hılbıjêre ka lı kê derê dıxwaze were dınê, lê dıkare jı bo van tıştan teva têbıkoşe. Kurd viya dıkın, çewa gelek xelkên dın ji.

Dı vê têkoşina rûmetê da, ya jı bo mafê rewa yê çarenıvisê, tenê dı van çar pênc salên dawi da bı dehan bajarên Kurdan yên wek Kobani, Şıngal, Sûr, Cızir, Xurmatû, Efrin û bı hezaran gund  jı aliyê DAİŞ, dewletên Tırkiyê û Iraqê va hatın wêrankırın. Bı milyonan mırov jı warê bav û bapirên xwe hatın hılkışandın.

Tê gotınê ku tıxûb mıletan jı hev cuda dıkın, ev ditın maqûl xwıya dıke, lê pıraniya kesên ku xwediyê vê ditınê ne, dı hışê wan da tıxûbên dewlet û neteweyên serbıxwe heye û bala xwe nadın rewşa wan neteweyan ku hê dewletên xwe yên serbıxwe avanekırıne. Dı vê rewşa ku tıxûbên netewi tunene, hıngê jiyan dıbe trajedik.

Ez jı we ra behsa Kurd û Kurdıstanê dıkım. Her çıqas ku tıxûbên diroki, demografiki û xwezayi yên Kurdıstanê hebın ji, jı ber ku Kurdıstan jı aliyê çar dewletên diktator (Tırkiye, İran, Iraq û Sûriye) va hatiye dagırkırın û perçekırın, tıxûbên fermi yên Kurdıstanê bı welatên ciran ra tunene. Berevajiyê wê, lı ser laşê Kurdıstanê tıxûbên van çar dewletên dagırker hene ku vêca Kurdan bı xwe perçedıkın. Kurd dı xebata rızgariyê da gelek caran leqayê êrişan, heta êrışên bı çekên kimyayi ji hatıne, lı van tıxûbên neheq ku welatê wan perçedıkın dıqelıbın û derbasdıbın û bı vi awayi dı welatê xwe da dıbın penaber.

Dı vê rêze berhemên xwe da ez lı ser vê mıjarê xebıtim: Nigarên Kurdên ku têdıkoşın. Tıxûbên ku yekitiya netewi ya Kurdan asteng dıkın. Warên ku mırov lê dıjin ku tên wêrankırın, qereqolên leşkeri yên lı ser tıxûban ku çavderiya vê hovitiyê dıkın û dı asoyê da deryayeki, ku keştiyên jıhevketi mırovan ber bı “gorıstana şıl” an ji ber bı sıberoja nediyar ya penabertiyê va dajon.”

Pêşengeh wê heta 29 ê Adara 2019a wê bıdome.
Roj û sıetên ku pêşengeh vekıriye: Duşem heta İnê17.00 – 21.00, Şemû: 9.00 – 14.00
Navenda Çand û Hunerê ya Vafopulio: G. Vafopulio 3, 546 46 Thessaloniki.

23/07/2018

Dimen, 2018, rengên akrilik. 121x144 cm



Dimen, 2018, rengên akrilik. 121x144 cm



Çend Gotın Lı Ser Distopia


Tê gotınê ku “welatê merıv yê rasyteqini temenê zarokatiya merıv e."  Bê guman e ku ev temenê zarokatiyê wek tecrûbeyeke serpêhatiyê lı cıh û lı wareki da dıqewıme, ku lı wê derê, mala dê û bavê merıv, gund an ji bajarê ku merıv lı lê tê dınê û mezındıbe xwediyê gıraniyeki mezın e.

Dewletên bı hêz yên mezın yê cihanê dı despêka sedsaliya derbasbûyi da, bêy ku qedrê mafê çarenıvisa neteweyan, teybetmendiyên wan yên netewi û oli bıgrın, jı bo berjewendiyên xwe cihanê dı navbera xwe da parvekırın. Bı vi awayi, gelek netewe û xelkên ku hatın perçekırın dı despêkê da xwe dı gelek koloniyên dewletên mezın da ditın, ku dû ra ji ev koloni bûn dewletên serbıxwe. Mıxabın Kurd jı mafê xwe yê xwezayi yê çarenıvisê, ya Kurdıstaneke azad û serbıxwe bêpar man.

Hın mırov dı nav mıleteki/dewleteki serbest da têne dınê û hınên dın ji wek zarokên mıleteki bındest, yên hındıkahiya netewi an ji oli têne dınê. Çewa ku heseki nıkarıbe dê û bavê xwe hılbıjêre, her bı vi awayi ji merıv nıkare hılbıjêre ka dıxwaze dı welateki serbıxwe, demokratik û şên û geş da were dınê an ji dı minaka Kurd û Kurdıstanê da, dı welateki ku bı zeviyên mayin lê çandi û bı têlên honandi bı çar perçeyan hati perçekırın, ku jı aliyê çar dewletan va hatiye dagırkırın, ku lı wan perwerdeya zımanê zıkmaki hatiye qedexekırın, were dınê. Kes nıkare hılbıjêre ka lı kê derê dıxwaze were dınê, lê dıkare jı bo van tıştan teva têbıkoşe. Kurd viya dıkın, çewa gelek xelkên dın ji.

Dı vê têkoşinê da, tenê dı van çar salên dawi da bı dehan bajarên Kurdan yên wek Kobani, Şıngal, Sûr, Cızir, Xurmatû û bı hezaran gund  jı aliyê DAİŞ, dewletên Tırkiyê û Iraqê va hatın wêrankırın. Bı milyonan mırov jı warê bav û bapirên xwe hatın hılkışandın, lı Efrinê ji nıha ev dıqewıme.

Dı vê rêze berhemên xwe da ez lı ser vê mıjarê xebıtim: Warên ku mırov lê dıjin tên wêrankırın, tuxûb û qereqolên leşkeri ku çavderiya vê hovitiyê dıkın û dı asoyê da deryayeki, ku keştiyên jıhevketi mırovan ber bı gorıstana şıl an ji ber bı sıberoja nediyar ya penabertiyê va dajon.

26-02-2018          

27/09/2017

Kurdan jı bo Serxwebûna Kurdıstanê Bıryara Xwe Dan




Kurdan bı tevi pêkhateyên netewi û oli yên başûrê Kurdıstanê dı referandûma ku dı 25 ê İlona 2017 da pêkhat, dengê xwe jı bo serxwebûnêa Kurdıstanê dan.

Her çıqas tehditên Iraq û her sê dewletên dın yên diktator û raşist yên dagırkerên Kurdıstanê (Tırkiye, İran û Suriye) hebûn ji, Kurd bı şayi û bı xwedi bıryarbûneki mezın çûn ser sındoqên dengdanê.

İroj Komisyona Bılınd ya Serbıxwe ya Hılbıjartınan û Referandûma Kurdıstanê encemên pêş yên referandûma serxwebûna Kurdıstanê eşkerekır.

Beşdarbûna dı referandûmê da dı rêjeya % 72,16 bûye. Jı % 92,73 dengên ku rast hatıne bıkaraninin jı bo “Belê” ya jı bo serxwebûna başûrê Kurdıstanê bûne û jı %7,27 dengan ji jı bo “Na” bûne.

Kurd hêvidar ın ku dewletên mezın û rêxıstınên navnetewi bıbın navbeynkar da ku dewleta Iraqê qebûl bıke, da ku Kurdıstan bı awayê diyalog û aştiyane jı Iraqê veqete.

Her wusa em Kurd pışti bıkaranina vi mafê xwe yê rewa û xwezayi yê çarenıvisêyê, hêviya pıştgıri û hevkariya cıvata navnetewi ne.

Kurd xwedi bıryar ın ku bı her awayi û bı her bedeli vê serketına mezın ya referandûmê bıparêzın û serxwebûna Kurdıstanê pêkbinın.

Dı meşa Kurdan ya ber bı serxwebûna Kurdıstanê da, referandûm gava pêşi û her wusa ji gava mezın bû, ev roja wan ya mezın ji wê dereng nemine.

24/09/2017

Kurd Jı Bo Serxwebûna Başûrê Kurdıstanê Bıryara Xwe Dıdın.



Kurd bı tevi hemû kêmnetewe û xwediyên olên cıhê yên beşa başûrê Kurdıstanê, sıbê 25 ê İlona 2017 da jı bo mafê xwe yê xwezayi û xwediyar yê jı bo çarenıvisa xwe, dıçın referandûmê. Ango, dıçın ser sındoqên dengdanê jı bo bıdestxıstına serxwebûna başûrê Kurdıstanê jı wê dewleta Iraqê ya sûni û jıhevketi ya ku dı nav şerê mezhebi da dıgevıze.

Ev beşa Kurdıstanê xwediyê rûbereke ku bı qasi rûberê dewleta Awusturya an ji Komara Çek e û xwediyê 8-9 milyon nışteciyi ye.

Ew status quo ya ku dı sala 1923 ya da hêzên emperyalistên xwırt yên hıngê (İngiltere û Fransa) bı hevkariya her du dewletên kolonyalist û nıjadperestên heremê (Tırkiya Mustafa Kemal û Farısistana Şah) bı peymana Lozanê lı ser Kurdan û Kurdıstanê ferzkırın, nıha êdi jıhevdıkebe û hıldıweşe.

Serxwebûna vê beşê Kurdıstanê, dı pêvajoya xebata mıletê Kurd ya jı bo Kurdıstana yekbûyi û serbıxwe da gava pêşi ye. Ev despêk e û wê dumayik were.

Belê jı bo çarenıvisê!

Belê jı bo serxwebûna Kurdıstanê!


Xwepêşandana jı bo pıştgıriya Serxwebûna Kurdıstanê, Hewlêr 22-9-2017 Foto: Seid Veroj 


Xwepêşandana jı bo pıştgıriya Serxwebûna Kurdıstanê, Hewlêr 22-9-2017 Foto: Kurdistan 24


10/01/2017

Ez


Ku mezınati ji hebe ez ım
û zanin ji hebe ez ım.
Diroka xwe,
ez bı xwe dınıvisinım
û serê her deqeyi,
ez jı nû va dizayn dıkım.

Ez aşvan ım
û her dıhêrım,
aqûbeta her kesê lı dora mın,
jı bo mın genım e.
Ev nanê ku jı vi arvani dertê,
naneki piroz e,
ev e sedema mezınbûna mın.

Ki çı dıbê, bıla bıbê,
Ez dıkarım her aşvan
û xwediyê
vi nanê piroz bım.
De lı hımberê mın
werın secdeyê.
Ez ım hebûna we,
lewra bêy vi nanê piroz,
wun ne tu tışteki ne.

20/6/2012 

Kompozisyon, 2014, hıbra çini, 18x13 cm

09/01/2017

Qertên Sersalê


Pışti ku dı sala 1987 a da ez ketım Akademiya Hunerên Spehi, pışti saleki - du salan, mın destpêkır jı nıviskar, weşanger û hın nas û dostan ra û her wusa ji jı xwışk û bırayên xwe ra qertên sersalê şand. Dı despêkê da mın wan qertan bı hıbra çini çêdıkır, ango her qert bı nigareki cuda bû û mın wan lıbo lıbo bı destan çêdıkır. Hıngê, mın dıxwest bı rêya van berhemên xwe yên huneri ra, bı van kes û saziyan ra bıkebım nav têkıliyê. Wan bı hunera xwe bıdıme nasin û her wusa bı vê diyariya berhemeka huneri, wan bı hunera nigari ra bıkım têkılidar. Vêca da ku hunerê vê carê bı destê xwendekareki hunera nigari nasbıkın, bı ferqa ku dı navbera berhemeki huneri û afiş, an ji qerteki ofsetê ya çapkıri bıhısın.

Her wusa, disa gelek caran, bı munasebeta serilêdanan, mın gelek berhemên xwe yên orjinal diyariya nas û dostan xwe kıriye. Niyeta mın her ew bû ku, ew bı hunera xweser bıhısın û bı vi awayi bıla hunera orjinal bıkebe nav jiyana wan. Bı vi awayi, bere – bere bı çaveki dın lı hunera nigari bınêrın û bala xwe bıdıne berhemên hunermendên Kurd.

Mın dı sala 1992 ya da Akademiya xwe qedand, lê mın vi kurmê xwe heta sala 2006 a her domand.

Dı sala 1997 a û pê va, vêca mın destpêkır û jı bo her sersalê grafikeki xweser çêkır. Ev grafik her car bı nigareki wek minak, Celadet Bedırxan, Cegerxwin, Bırca Zenbilfıroş û bı gelekên dın bûn. Mın van grafikên xwe, bı tirajeki dı navbera 20 û 26 lıban da, bı destan çapdıkır. Ango, mın bı van hejmaran grafikên orjinal çêdıkır. Mın pıraniya van grafikan bı rêya postê jı nas û dostên xwe û her wusa jı xwışk û bırayên xwe ra dışand. Mın lı pışt van grafikan, xeyni pirozkırına sersalê û dılxwaziyê, mın daxwaz û hêviyên xwe yên dı derbarê zımanê kurdi da ji dınıvisi.

Edi ev bûbû kevneşopiyeki jı bo mın, dı hın salan da, carna heta 31ê meha 12ye, ez bı çêkırına van grafikan mıjûldıbûm, heta dawiya salê ez lı ser van grafikan dıxebıtim û gelek caran, jı bo hıbra van grafikan zuwabıbe, mın wan dıani datani ser kalorifera mala xwe. Pışti ku zuwadıbûn, paşê mın wan bı rêya postê dışand.

Bı vi awayi, beriya dawiya salê, her sal “tayê mın dıgırt” û bı “mecbûriyeteki” ku mın bı xwe lı ser xwe ferzkırıbû, jı bo çêkırına van grafikan dıxebıtim.

Çewa ku mın got, mın dıxwest haya hın Kurdên ku lı welat û lı welatên dın da dıjiyan û nas û dostên xwe jı hunera xwe çêbıkım û bı vi awayi hunera nigariyê têxıme nav jiyana wan. Lı ba mın arşiva van berhemên mın heye, ka kijan salê mın jı kê ra kijan grafika xwe (û hejmara tiraja grafikê) şandiye.

Pıraniya kesên ku mın van berhemên xwe jı wan ra dışand, qet bersıva vê diyariya mın, bı qertek an ji bı nameyeki be ji, nedıdan. Lê mın jı xwe  ra  dıgot, ”tu nabe, bıla berhemên mın lı ba wan hebe û bıla bı ferqa berhemeki orjinal û afiş û qertên ofsetê bıhısın”

Mın hêvidıkır ku, dıbe ku hın kes van berhemên mın çarçovekırıbın û lı mala xwe, an ji lı nıvisgeha xwe da dalıqandıbın. Pışti gelek salan, dema ku mın hın jı van kesan ziyaretkır, mın dit ku pıraniya wan kesan ne tenê van berhemên mın çarçove nekırıbûn û lı diwareki da daneleqandine, her wusa ji, hın jı wan nızanıbûn ka van berhemên mın kırıne kijan qulıka malê û peyda ji nedıkırın!

Dı sala 2006 a da mın qertên sersalê yên dawi ji şand û dotıra salê mın bıryara xwe da ku êdi jı tu kesi ra êdi tu qert û merta bı berhemên xwe yên orjinal neşinım. Lê merıv nıkare zû bı zû dev jı kurmê xwe berde, her wan salan İnternet êdi baş ketıbû nav jiyana me ji, vêca mın destpêkır qertê xwe yê sersalê bı rêya İnternetê jı nas û dostên xwe ra dışand. Mın hem dı sersalan da û hem ji dı Newrozan da bı vi awayê qertên xwe yên elekroniki dışand. Ev qert her car bı fotografeki berhemeki mın bû.

Mın bala xwe dayê, vayê pıraniya van kesên ku ez van qertên elektroniki jı wan ra dışinım, tu bersıv û mersıvê ji nadıne mın, û dı sala 2010 da êdi mın bıryara xwe da ku êdi ez ê dev ji vi kurmê xwe bı temami berdım.

Nıha, bı awayeki gışti, dıvê 150-200 grafik û resımên mın lı ba 40 kesi û saziyan hebe. Lı ba hınan 1 û lı ba hınên dın heta 7 berhemên mın hene. Ez pê dızanım ku kêm kesan van berhemên mın lı ba xwe parastıne û çarçovekırıne û her wusa ji ez pê nızanım ka pıraniya van kesan çı bı van berhemên mın yên orjinal kırıne.

Dı sala 2009 a da, mın dı pêşengeha xwe ya grafikan ya berfıreh da, 94 grafikên xwe nişanê xelkê da. Bajarvaniya bajarê Thessaloniki΄yê jı bo vê pêşengehê katalogeki mezın yê 32 rûpeli yê bı zımanên yunani û kurdi çapkır. Mın vê katalogê bı rêya postê jı 60i zêdetır kesi û saziyên Kurdan ra şand. Mın jı bo Beşa Kurdi ya Radyoya Dengê Amerikayê ra ji lıbeki şandıbû. Hıngê Xelefê Zıbari bı mın ra jı bo radyoyê hevpeyvineki çêkır. Mamê Xelefê Zıbari, bı wi Kurmanciya xwe ya sıpehi, rojek beriya ku hevpeyvinê çêbıke telefonê mın vekır û me bı hev ra sohbetê kır. Hın tıştan jı mın pırsi, dı nava sohbetê da jı mın ra got ku ka gelo ez dızanım ki helbesta sıtrana “Nesrin” ya ku Mıhemed Şêxo dıstre, nıvisiye, mın bı sıtranê dızanıbû, lê mın xwediyê helbestê nızanıbû. Mamê Xelefê zıbari  jı mın ra got ku wi bı xwe vê helbestê nıvisiye.

Dı nav sohbetê da behsa kataloga mın ji kır û got ku “ev berhemên ku dı nav vê katalogê da hene gelo qê te hemû çêkırıne?” Mın got belê. Ewi ji jı mın ra got ku “lê portreyê Celadet Bedırxan mın berê ji ditiye, lı ba mın heye û mın lı nivisgeha xwe da dalıqandiye” Ango ani wê maneyê ku ev berhema ku dı katalogê da heye, ne ya mın e. Hıngê mın jı wi ra got ka here lı bınê berhemê bınêre, qê navê mın nanıvisine? Wusa bû. Hıngê mın jê ra got ku mın vê grafika xwe 6 sal beriya nıha, wek qerta sersalê jı Beşa Kurdi ya Radyoya Dengê Amerikayê ra şandıbû û we tu bersıvi ji nedabû mın.

Werhasıl, ev pêvajoya qertên sersalê jı bo mın bû tecrubeyeki û alikariya mın kır da ku ez dı derbarê hunera nigari da zêdetır bı pivan û hızrên cıvata me bıhısım. Her bı vi awayi, ez tu gazıncian jı tu kesi û saziyê ji nakım.

İroj êdi ez tu kesi bı diyarikırına berhemeki xwe nerehet nakım. Jı xwe xeyni çend kesan, jı berê va, Kurd jı bo hunera mın tu tışteki jı mın napırsın. Lı ba me ne rexnegıriya hunerê heye û ne ji bı pivanên cihana hunerê, diyalogeki bı hunermendan ra heye. Ez sedema vê yekê dızanım, mın behsa hın aliyên vê pırsgırêkê kıriye.

22/12/2012

Çend grafikên ku mın weki qertên sersalê jı nas û dostan ra şandiye:


Celadet  A.  Bedırxan, 2002, grafika bı asit ya lı ser metal, 15x11 cm

Bırca Zembilfiros, 1998, grafika bı asit  ya lı ser metal, 19,5χ17 cm 

Bihar, 2004, grafika lı ser linoleum,17x11 cm


Cegerxwin, 2003, grafika lı ser metal û linoleum, 32x22 cm


Hevi 1,  2005, grafika lı ser linoleum, 15.5x10 cm

Hevi 2,  2005, grafika lı ser linoleum, 15.5x10 cm
Xalet,  2000, grafika bı asit ya lı ser metal , 15x14,5 cm


Zozan û Xezal,1996, grafika lı ser dar, 18x11 cm