27/12/2007

Pêşgotına Kostas Laxas jı bo kataloga bı navê "grafikên Serhad"



“Êş mırov dıde fıkrandın,
xwedi fıkır bûn mırov dıke zana,
bı zanebûnê mırov dıkare tehamulê jiyanê bıke”

*

Ev xortê bı edeb û sade, bı salan bû ku mın wi dı ciyên pêşengehan da, dı salonên cıvinên huneri, festivalên cıwanan yên partiyan û xwepêşandanên politik da dıdit. Her wusa ew, dı her meha nisanê, dı çalakiyên jı bo salvegera qırkırına Ermeniyan û yên dı gulanê da jı bo biranina Pondiyan a ciyê xwe dıgırt. Gelek caran dı van aktiviteyan da çavên me bı hev dıket. Ev xortê he, her gav jı bo mın wek mıroveki nas û xwedi berpırsiyar bû. Ew dıgel xwegıhandın û pêşdebırına xwe ya zanyari û huneri, wek bajarvaneki, bı bûyerên gırıng yên pışti tevgera Jon Tırkan û Şerên Balkana, ê ku dı navbera salên 1912-13 yan da, lı herema me ya gışti ya jeopolitiki da qewımibûn, aleqeder dıbû.
Mın wi naskır, bêyi ku mın wi dızanıbû.


Daxwaz, 1994, grafika rengin a lı ser yasenit, 31x21 cm.

Her wusa bê lez û bez, jı dûr ve û bı dılgırani, bı vi xortê bıjarte ra , meyleki nêzikbûnê ya jı bo dostaniyê dı nav me da peyda bû. Heta ew roja ku me rû bı rû ditınên xwe jı hev ra eşkere kır, gelek hisên me yên dı derheqên hev da êdi jı wext ra mabûn. Lê êdi em behsa daxwaz û evina xwe ya hevbeş, dı derheqa huner û ciyên mesleki, tıştên ku dı zaningehê da tên xwendın û kar û xebata mın, dıkın: Galeriya “KOXLİAS” ku dı despêkê da lı wê derê, lı zemina kuça Mitropolitu İosif 24 lı quncıka Tsimiski û paşê ji Navenda Kulturi ya Vellidio, dema ku ev xortê penaber û bê cıh û war êdi bûbû xwendekar lı beşa Nigar û Hunerên Pratik ya Akademiya Hunerên Sıpehi ya Zaningeha Thessalonikê.
Ez behsa hevalê xwe yê hızkıri, resamê Kurd Serhad dıkım. Ew ê ku bı zaneti xwest bıbe hemwelatiyê Yunan, ew ê ku jı aliyê saziyên dewleta Tırkan va hate qewıtandın. Ew ê ku dı bınê bist saliya xwe da, dı sala 1984 a da derbasê Yunanistanê bû û wek penabereki politik xwe sıpart bajareki mêvanperwer: Salonikê, ku jı xwe her dem warê penaber û nefiyan bû.
Gundi, 1989, grafika lı ser dar, 28x21 cm.
Ez hewcedari bı dayina van agahdariyên dı derheqa warê ra û nijad, rewşa jiyan û rêya ku Serhad daye ber xwe dıbinım, jı ber ku ez bawer dıkım ku ev yeka ha, tesireki xwırt lı ser huner û berhemên wi kıriye. Jı aliyê di va, bêyi ku ew bıkeve nav dafıka şaxên folklori yên sıvık, têkıliyên xwe bı kaniya hêjayiyên xwe yê despêkê ra xwırt dıke.
Dıvê ez lı vê derê bêjım ku, jı ber têkıliyên me yên pır ali, yên mırovti, politiki û huneri, ez her gav lı hemberê Serhad xwedi niyeteki pozitiv bûm. Ev hızra mın her berdewam e. Her weki tê zanin, ez ne dirokvanê hunerê û ne ji rexnevan ım. Her çı tıştên ku ez lı ser resımên wi dıbêjım, netica van têkiliyên me yên dostaniyê ye. Wek gotınên jı dıl, jı aliyê hunermendeki wek wi, ku ew bı xwe ji dı nav pırsgırêkên derya hunera hevdem da dımeşe.


Tadeyi 2, 1992,grafika rengin a lı ser yasenit, 26x33,5 cm.

Mıjara sereke ye hunerê Serhad, ku ew nıha resım û grafikên xwe lı Navenda Kulturi ya belediya Stavrupolis a Saloniki pêşkêş dıke, her weki lı ber çavan e ji, lı ser mırov e. Belê rast e, jı nû va avakırın, jı nû va şırovekırına lı gor estetik û daxwazên hunermend. Dıvê were gotın ku, gava ku Serhad resımê rûyê mırovan çêdıke, bêyi ku bılezine û zorê bıde xwe, war û nijada wan mırovan ji derdıxe meydanê. Her wusa dema ku resımê manzereki çêdıke, urf û adetên mırovên ku lı ci û warê xwe runışti dertên holê. Ger ku kêm caran berhemên wi bê figurên mırovan bın ji, ez dı wê baweriyê da me ku, mırov bı hızra Serhad a huneri û politiki va hışk gırê dayi ye. Jı ber vê yekê, her çı hunera Serhad e, bı himê xwe yê ehlaqi, bı rastiya jiyanê, têkoşin û dirokê va gırêdayi ye, weki biranina tevayi ya geleki wek gelê Kurd, şıdya ye û nayê perçe kırın, her wusa dı nav sedsalên dûr û dırêj da bı rık, adet û kevneşopên xwe parasti ye, sıtranên geleri yên anonim û qabiliyetên huneri yên ferdi, dı hemû warên ifadekırına huneri da, çı ferdi û çı ji geleri, xwe afırandiye.
Serhad wek resam û grafikçêker, xwediyê armanc û rastiyeki sade ye. Dı berhemên wi da, raste rast rıkitiya jiyanê û mırovên ku bı nijada xwe serbılınd ın, hene. Bı daxwaza xwe, dı wext û salên xêrnexwaz da, dı kozıkan da dısekının û bêdengiyeki zelal dı rûyên hemwelatiyên wi û karekterê jiyana wan da tê xwıya kırın. Çewa ku van faziletên mırovatiyê yên kevnar ên welati, bı berhemên ku jı destê wi dertên, her weha bı ifadeya ferdi a qabiliyeta hunera wi, xwırt dıbın û derbasê me dıbın.
Na, Serhad ne resameki muhafazakar e. Lı cem wi, agahiyên dı derheqa bazara huneri hevdem ya navnetewiya kêm ninın. Lê belê, qet nebe jı bo nıha, ez bawer dıkım ku, ew dê hêza xwe ya huneri bıparêze û xweyi bıke, da ku bı qabiliyeta xwe ya huneri mıl bıde xwestınên têkoşeri yên hemwelatiyên xwe, yên jı bo welateki serbıxwe. Jı dûr ve be ji, bı hunerê xwe vê têkoşinê teşwiq bıke.


Sosın, 1994, grafika rengin a lı ser dar, 35x32,5 cm.
Dı navbera sal û deman da, rê û şopa jiyana netewi a geleki an bı rasti ji, dı berhemên kulturi da tên neqışandın, hıngê, bê şık Serhad endameki yê neveqedandi ya hızra tevayi ya gelê Kurd e. Bêyi ku qet ew warê ku lê hatıye dınê jı birbıke, lı wır, lı bakûrê Kurdıstanê, lı bajarê Tetwanê, vi xortê hêja, wek yek jı donzdeh zarokên malbata xwe ya bı bereket, dı sala 1964 a da, cara pêşi ronahiya jiyana xwe dit. Lı gel war guhartına mecbûri û penaberi ku dı salên dın da hatın serê wi, da ku karıbe jı Thessalonikê xewnên welatê xwe yê dûr bıbine û têkoşina zehmet ên hemwelatiyên wi, lı vır, lı Yunanistanê dılê wi germ bıke.
Çavkaniya jiyanê, ciyê ku eslê te jı wê derê ye: Kurdıstan.
Çavkaniya huner û afırandına me her du yan: Yunanistan.
Ez hesûdiya te dıkım Serhad, ku tu xewn û daxwazên xwe bı bedena kultura her du gelan va gırêdıdi, wek Yunanan û Kurdan.
Jı ber vê yekê, ez sernıvisa vê nıvisa xwe pêşkêşi te dıkım, ku wek dılopên pak ên jiyanê, jı gelên Rojhılata jorê tê. “Êş mırov dıde fıkrandın, xwedi fıkır bûn mırov dıke zana, bı xêra zanebûnê mırov dıkare tehamulê jiyanê bıke”.
Tu van tıştan hemû dızani, lı ser vana bûyi şareza, jı ber ku te vana tev dı canê xwe da his kır.
Kostas Laxas Resam nıviskar û
Adara 1997 a.
Kataloga grafikan ya sala 1997 a

* Jı berhema tiyatro ya Jhon Patrik “Heyva Tebaxê”


Têbıni:Ev nıvis, jı aliyê nıviskar û resamê Yunan Kostas Laxas va, wek pêşgotına kataloga mın a grafikan hatiye nıvisin. Ev katalog, bı munasebeta pêşengeha mın a grafikan, a ku dı sala 1997 a da, lı Navenda Kulturi ya Stavrupolis a Thessaloniki da çêbû, hat çapkırın. Navê katalogê “Grafikên Serhad” e û bı zımanên kurdi û yunani ye.

No comments: