13/12/2009
Pêşengeha Komi ya 8 Hunermendan lı Eywana Hunerê ya Bajarvaniya Polixni ya Saloniki lı Yunanistanê
Hunermendên ku beşdariya vê pêşangeha komi dıbın ev ın:
Dimitris Vlaxogiannis, Nikos Galazudis, Theodoros Kossidis, Olga Mitseli, Serhad Bapir, Kiki Tsiligkeridu, Maria Fotinaki û Fani Fotiadu.
Pêşengeh wê dı 14ê meha 12 a da were vekırınê.
Berdewamiya pêşengehê: 14/12/2009 heta 30/1/2010
Demên vekıri: Duşem heta İnê: 09:00 – 14:00 û 17:00 – 21:00, Şemû: 10:00 – 13:00
Jı bo haydari û malumatan, bı zımanê yunani: Telefon 2310-648147-8
05/12/2009
23/11/2009
Werın Em Bıbın Du Dewletên Ciran
Pirs li ser ”Vebûna kurd”
Pirsên MÛRAD CIWAN (berpirsê Netkurdê, binêre www.netkurd.com) ji berpirsên rêxistinên kurd û hunerend, ronakbîr û siyasetmedaran li ser ”Vebûna kurd” a ku pişt re bi navê ”Vebûna demokratîk” hat binavkirin.
Birêz Serhad Bapir
Hukumeta Ak Partiyê nuha li ser karê ”Vebûna Kurd” a ku pişt re wek ”Vebûna demokratîk” binavkir kar dike. Hukumet diyar dike ku ev ne pakêtek e, prosesek e, ê di sê qonaxan de; qona dema nêz, qonaxa dema navîn û ya dema dûrûirej de bê cîbicîkirin.
Wezîrê karûbarê hundur Beşîr Atalay wek koordînator di vê qonaxê de hatiye tesbîtkirin û ew bi derûdorên cuda re rûdinê fikr û daxwazên wan li ser vê ”Vebûnê” dipirse. Eger wezîr Beşîr Atal bê ji we bipirse ku ”gelo lazim e di heryek ji van hersê qonaxên nêzîk, navîn û dûr de çi daxwazên kurdan bê bicîhkirin” hûnê madde bi madde kîjan daxwazan pêşkêş bikin?
Ji kerema xwe re di hundurê 2-3 rojan de hûn karibin bersiva me bidin em ê kêfxweş bibin. Heta ku mimkin be bersivên we bi kurdî bin em ê sipasdarê we bin.
Silav û serkeftin
2009-10-14
Murad Ciwan
Berpirsê Netkurdê
Werın Em Bıbın Du Dewletên Ciran
Jı bo çareserkırına pırsgırêka Kurdi mın ê jı berpırsiyarên Tırkan ra van ditınên xwe bıgota:
Jı bo ku ez karıbım behsa vê pırsgırêkê bıkım, dıvê ku dı despêkê da ez bı kurtebıri behsa têkıliyên tarixi yên me Kurdan bı Tırkan ra bıkım.
Jı ber sedemên tarixi, lı ser du erdnigariyên cıhê em wek du mılet lı kêleka hev da wek ciran dıjin. Em Kurd bı hezeran salan Beriya Zayinê her dı vê erdnigariya xwe da dıjin, ango heta nıho tu dokumenteki tarixi nehatiye peydakırın da ku eşkerebıke ku vayê Kurd jı cıheki dın hatıne Kurdıstana iroyin. Dema ku wun jı Rojhılat va ber bı Rojavayê va dıhatın, wun derdora 900 sal beriya nıha jı Kurdıstana nıho ra derbasbûn û ber bı Asya Pıçûk va va çûn û lı wır bıcıh bûn. Lı wır we pêşi dewleta Selçûkuyan û paşê ji ya Osmanliyan avakır. Her çıqas hê dı dema dewleta Kurdan Merwaniyan û dı dema hukumdarê Kurd Selehettinê Eyûbi da têkıli û danûsıtandınên me bı we ra hebû ji, wek mılet têkıliyên me Kurdan bı we Tırkan ra bı awayeki berfıreh dı pışti salên 1500 an da despêkır. Ango pışti ku Osmanliyan Balkanan û Konstantinupoli ya hıngê û Stenbola nıho zeftkır, wê çaxê berê xwe dane Kurdıstanê. Pıraniya Kurdan ji weki we Tırkan dı ola İslamê da mezheba Suni bûn, tehdida Sefewiyên Şii lı ser Kurdên Suni hebû û ev yek rê lı ber têkıliyên dostane dı navbera Tırkan û Kurdan da vekır. Bê guman beşeki mıletê Kurd û Kurdıstanê hıngê dı bın destê Sefewiyan da ma. Kurdıstan dı salên 1600 an da dı nabera Osmanli û Sefewiyan da bı peymana Qesrê Sêrin hate perçekırın û parvekırın.
Dı bın destê Osamanliyan da Kurd xwediyê statuyeki otonomiyê bûn, mirekên Kurdan xwediyê otonomiyeki berfıreh bûn, tenê dı dema şer da dıviyabû alikariyê bıdana dewleta Osmanli. Bê guman wek mıleteki cıhê ne hebûna Kurdan û ne ji hebûna Kurdıstanê dıhate inkarkırın. Dı dema van mirekên Kurdan da edebiyat û hunera Kurdan geşbû û numûneyên ku dı sewiya berhemên bıjarte yên cihanê da ne hatıne afırandın.
Jı despêka salên 1800 an û pê va pırsgırêkên Kurdan bı Osmanliyan ra zêdebûn. Hebo hebo mıletên Balkanan lı hımberê Osmanliyan serêxwehıldan û dı pêvajoyeki ne hınde dırêj da dewletên xwe yên serbıxwe avakırın. Pışti ku imparatoyiya Osmanli jı imparatortiyê ket, gelek hereman wendakır û qelsbû, hıngê berê xwe da Kurdıstanê; Yek bı yek mirekên Kurdan bı zordari û bı zulmeki gelek mezın xırakır. Dema ku em gıhiştın sala 1850 yan êdi tu mirektiya Kurdan nemabû. Me Kurdan lı hımberê vê zulma Tırkan jı bo serbestiya xwe serihılda, ramanên hızra milli dı nav me Kurdan da bere bere zılvedan, Kurdan zêdetır bala xwe dan ramanên milli yên Ehmedê Xanê.
Fıkr û siyaseta ku wê paşê lı dewleta nû ya Tırkan hukım bıkıra, dı despêka salên 1900 an da peydabûn; “İttahat ve Terakki” dıxwest lı ser axa dewleta Osmanliya ku dı dest da mabû, bı serdestiya mıletê Tırk dewleta Osmanli jınûvaavabıke. Lı gor vê fıkra nû dıviyabû ku mıletên ne Tırk yên mısılman bı zoreki bıhatına Tırkkırın û yên ne musılman ji bı tevdakuştın û bı nefikırınê bıhata wendakırın, wê dewleteki tenê jı Tırkan pêkhati bıhata avakırın. Vê fıkrê û hevkariya bı dewleta Almanan, dı şerê Cihanê yê yekan da feleketeki mezın ani serê dewleta Osmanliyan. Dı sala 1918 yan da dewleta Osmanli xusıri û teslimbû. Hın deverên dewleta Osmanliya jı aliyê dewletên ku şer qezanckırın va hate işgalkırın. İngiliz û Fransız ketın hın bajarên Kurdıstana ku bındestê Tırkan da bû. Kurdan lı Rıha, Meraş û Entabê lı hımberê Fransızan û lı başûrê Kurdıstanê da ji lı hımberê İngilizan serihılda û şerê wan kır.
Mustafa Kemal bı iddiaya parastına xilafet, padişah û dewleta Osmanliya, alikari û hevkariyê jı Kurdan xwest. Wi iddiadıkır ku pışti ku “dıjmın” jı axa Osmanli bıhatına derxıstın wê heqê Kurdan ji bıhata dayin, dewleta nû wê ya Tırkan û Kurdan bûya. Dı Meclisa Enqerê da nûnerên Kurdan ji hebûn û her wusa ji wek mebûsên Kurdıstanê bûn.
Dı dema ku Mustafa Kemal alikariyê jı Kurdan dıxwest da, ronakbir û zanayên Kurdan bûbûn du beş: Beşa yêkê dıgot ku dı vê dema tarixi da dıvê ku Kurd ji mina mıletên dın yên ku berê bındestê Tırkan bûn, serihıldan û nıha bûne xwedi dewletên xwe yên serbıxwe, bıkın û jı bo serxwebûna Kurdıstanê serihıldın û jı aliyê Tırkan va neyên xapandın. Ronakbirên xwediyê vê ditınê dı sala 1919 da lı Stenbolê şıkl û rengên alaya Kurdan destnişankır. Beşa dıdoyan, ku ya heri bı hêz bû, dıgot ku dı vê dema zehmet da dıvê em wek Kurd mıletê Tırk tenê nehêlın û destê alikariyê dırêjê wan bıkın, jı xwe vayê dıbêjın ku wê heqên me bıdıne me. Dı vê demê da, serokê Senatoya Osmanliyan, kurê Şêx Ubedullahê Nehri, Şêx Evdılqadır wusa dıgot: “Dı vê dema zehmet ya jı bo Tırkan da ku em serxwebûna Kurdıstanê bıxwazın dê rewşa Tırkan hê ji zehmettır bıbe û wê rewşa wan hê ji xıraptır bıbe û ev ji lı şerefa me Kurdan nayê. Dıvê nıho em destê alikariyê dırêjê wan bıkın. Jı xwe çewa ku wun dızanın Tırk dı bın banê dewleta Osmanliyan da jı bo avakırına Kurdıstaneki Otonom sozê dane me. Her wusa çewa ku wun ji pê dızanın, ku Tırk soza xwe negrın, hıngê mıletê Kurd dıkare bı rêya şer heqên xwe bıstine.” Pışti çend salên dın Tırkan soza xwe negırt û Kurd hatın xapandın û paşê ji, jı ber hın sedeman, me Kurdan nıkarıbû bı rêya şer bıgıhijın heqên xwe, Kurd şıkestın û her wusa ji weki gelek rêberên dın yê Kurdan, Mustafa Kemal Şêx Evdılqadır ji lı sêdarê da!
Dı dema heri musait û lıhevhati ya jı bo serbestiya Kurdan û Kurdıstanê da, malasef haya bapirên me Kurdan jı “bayê felekê” û feleketa ku dıhat tunebû. Wan alikariyê qatilên xwe yên sıberojê kır û her wusa ew bûn yek jı sedemên vê zıncira bındestiyê ya ku iroj dı stuyê me Kurdan da heye.
Dı dewleta nû ya Mustefa Kemal da, ku bı dêk û dolaban û bı xapandına Kurdan avabûbû, êdi ne Kurd dıviyabû wek Kurd bımana û ne ji Kurdıstan. Peymana Lozanê ne behsa heqên Kurdan û ne ji behsa Kurdıstanê dıkır. Tenê rêya bêşerefbûnê danin pêşiya Kurdan: Dıviyabû eslê xwe û zımanê xwe inkarbıkırana û Tırkbûnê qebûlbıkırına. Xêra ku Kurdan bı Tırkan kırıbû nıha bûbû toqa naletê û ketıbû stuyê me Kurdan.
Kurdan vê zulmê û zordariyê qebûlnekırın, jı bo heqên xwe û serbestiya xwe gelek caran serihıldan. Dewleta Tırka her carê bı qetliam, xwin, hoviti û bı nefikırına mecbûriyê cewaba daxwazên Kurdan da. Dewleta Tırkan jı bo asimilekırına zımanê kurdi seri bı her medotê da. Tenê Kurdên ku wê Kurdbûna xwe redbıkırana dıkarıbûn bıbûna xwedi wan heqên ku jı bo Tırkan derbasdıbû. Jı bo Kurdên serbılınd ji tenê mırın, zulm û zından hebû.
Ku iroj pırsgırêkeki bı navê “Pırsgırêka Kurdi” hebe, despêka vê pırsgırêkê en hındık dıgıhije sala 1923 ya. Jı ber ku Kurd û Kurdıstan bê heq û bê statu hatın hıştın ev pırsgırêk heye. Jı ber ku Kurd wek mılet layiqê bêşerefbûnê hatıne ditın ev pırsgırêk heye.
Lı hımber zulım û zordariyê serihıldan şertê heri sereke yê rûmet û şerefê ye û wek mılet me her ev kıriye. Wek mılet em bı qerar ın ku heta ku em bıgıhijın mırazê xwe em ê her dem xebat û mucadeleyê bıkın.
Mın hewcedariya behskırına van têkıliyên Kurdan û Tırkan û her wusa ji pêvajoya bındenstkırına mıletê Kurd dit, lewra ev e “çiroka” bındestkırına Kurd û Kurdıstanê.
Gelo dema rêveberên Tırkan vê felaketê anin serê mıletê Kurd çı bı serê cıvat û sistema dewleta Tırkan va hat?
İdelojiya Mustafa Kemal ya “yek mılet, yek zıman, yek ideoloji û yek serok” ku hevalbendê ideolojiyên Musolini û Hitler bû, cıvata Tırkan xıst nav qalıbên çimentoyê. Her fıkrên cıhê bı zordari û bı medodên mafiayi hatın tunekırın. Dema ku dewleta Tırkan 10 zıncirên bındestiyê dıxıst stûyê me Kurdan, mecbûrdıma ku 2 zıncirên newêrekti û bêxiretiyê ji têxe stuyê Tırkan. Fobiya serbestiya Kurdan û serxwebûna Kurdıstanê bı cıvata Tırkan hate qebûlkırın, Tırk bûn mıleteki bêkêr û nexweş. Xwin, enerji û ekonomiya mıletê Tırk ne jı bo refah û demokrasiyê, lê jı bo parastına statuya bındestmayina Kurdan hate xerckırın û hê ji tê xerckırın. Hukma leşkeran lı ser siyasiyan hate teqûzkırın û partiyên siyasi yên Tırk ji bûn figuranên vê leyistoka “demokrasiya” sexte û derewin. Dewleta Tırkan bû dewleteki bêitibar.
Nıha ji ez dıxwazım behsa daxwazên xwe bıkım:
Gava Yeka
Dı dema nıha da, ku behsa “Pırsgırêka Kurdi” tê kırın, dıvê ku pêşi sedemên vê pırsgırêkê bı serbesti werın munaqaşekırın. İdeolojiya Kemalizmê û qanûnên cezayê ya dewleta Tırkiyê, astengên heri mezın yên lı pêşiya vê serbestiyê ne. Dıvê ev qanûn werın betalkırın. Dıvê rêya jı bo avakırına partiyên Kurdan, bı navê wan ên Kurd û Kurdıstani were vekırın. Kurd dı navên mıletê xwe û welatên xwe da naxwazın tu “iskontoyê” bıkın. Mıletê Kurd jı bo navê xwe û navê welatê xwe heta nıha bedelên gelek mezın daye û hazır e ku bedelên di ji bıde. Dıvê bı her awayi serbestiya bir û baweriyê û avakırına komel, teşkilat û partiyan were pêkanin.
Jı bo vê zulma ku dewleta Tırkan lı me Kurdên mazlûm rewa ditiye, dıvê efûkırına xwe jı me Kurdan bıxwaze. Dıvê hemû rûpelên tarixa rûreş ya bındestkırın, qetliam û kuştına Kurdan û wêrankırına Kurdıstanê werın eşkerekırın û gunehbar dıvê werın cezakırın. Jı bo hemû mexdûrên dewleta Tırka dıvê tazminat were dayin.
Dıvê agırbesteki du ali jı aliyê dewleta Tırka û PKK ê va were ilankırın, jı bo kontrolkırına vê agırbestê dıvê hêzên navnetewi yên pêbawer lı Kurdıstanê werın bıcıhkırın.
Dıvê sistema cehşiti, ya “korucu” yan were betalkırın.
Dıvê dı bın çavderiya saziyên navnetewi yê pêbawer da, dewleta Tırkan û hêz û partiyên Kurdan jı bo serbestiya mıletê Kurd û Kurdıstanê dest bı muzakerayan bıkın.
Dıvê hemû gırtiyên doza serbestiya mıletê Kurd serbest werın berdan û jı bo her yeki jı wan tazminat were dayin.
Dıvê hemû Kurdên ku jı ber zulma dewleta Tırkan mecbûrmane dev jı welatên xwe berdın û lı welatên dın bûne multeci, karıbın bı serbesti vegerın welatê xwe û beşdarê xebatên siyasi bıbın. Dıvê xebata wan, yên gırtiyên siyasi û yên gerillayên PKK, ya jı bo serbestiya Kurdan wek “wezifeya leşkertiyê” ya jı bo Kurdıstanê were hesıbandın.
Dıvê hemû navên sexte û derewin yên gund, qesebe, bajar û bı aweyeki gışti yên erdniyariya Kurdıstanê û heremên Kurdên xwedicıh yên “Anatoliya Navin” werın betalkırın û disa navên rasti yên tarixi werın danin.
Dıvê lı Kurdıstanê wali, qeymeqam û rêveberên di yên idari jı aliyê Kurdan va bı hılbıjartın werın derxıstın û hêzên asayişê ji gırêdayiyê van rêveberan bın. Dıvê hêzên asayişê Kurd bın û xortên Kurdan tenê lı Kurdıstanê eskeriya “xwe” bıkın. Ordiya Tırkan ya işkalkar dıvê jı Kurdıstanê derkebe.
Dıvê perwerdeya mecbûri û ya bılınd ya zarokên Kurdan bı zımanê kurdi (Kurmanci û Zazaki) be, zımanê tırki dıvê wek zımanê biyani were fêrkırın. Her wusa Kurdên “Anatoliya Navin” û yên ku lı bajarên Tırkiyê dıjin, dıvê zarokên Kurdan karıbın lı kêleka zımanê tırki bı zımanê xwe ji perwerdebıbın.
Dıvê lı Amedê parlementoya Kurdıstanê were avakırın û Kurd bı hılbıjartınên demokratik nunerên xwe jı bo vê parlementoyê hılbıjêrın. Ev parlemento dıvê bıbe ciyê qerar û daxwazên serbestiya Kurdan û Kurdıstanê.
Gava dıduyan
Dıvê dı çavderiya saziyên navnetewi û kesayetiyên pêbawer da komisyoneki serbıxwe ya jı bo destnişankırına sınorên Kurdıstanê were avakırın. Jı bo destnişankırına axa ku Kurd lê dıjin, dıvê istatistik û demografiya beriya 1923 yan wek bıngeh were gırtın. Bı tu awayi neticeyên qetliam, nefıkırın û asimilasyona Kurdan dıvê neyête qebûlkırın. Her bı vi awayi jı bo deverên “Anatoliya Navin” ku Kurd lê dıjin ji dıvê sınorê nexşeye heremê were destnişankırın. Her wusa dıvê komisyoneki dın ya navnetewi jı bo şopandın û çavderiya pêkanina serbesti û heqên Kurdan were avakırın.
Gava Sısêyan
Pışti ku dı ev pengavên jorê dı demek tayinkıri da hatın bıcıhanin, Ango dema ku Kurd jı hemu tırs, zordari, tehditên dewleta Tırkan bıfılıtın û karıbın bı iradeya xwe ya serbest sıberoja xwe tayinbıkın, hıngê dı bın çavderiya saziyên mafên mırovan yên navnetewi da lı Kurdıstanê dıvê referandûm pêk were ka Kurd çı dıxwazın. Ka gelo federasyona Tırkiyê û Kurdıstanê, konfederasyona (hevkariya du dewletan) Tırkiyê û Kurdıstanê an ji Kurdıstaneki serbıxwe dıxwazın. Her wusa dıvê jı bo Kurdên “Anatoliya Navin” statuya otonomiyê were dayin û jı bo Kurdên ku lı bajarên mezın yên Tırkiyê dıjin ji mafên perwerdeya bı zımanê kurdi û mafên kulturi û siyasi were dayin.
Çıma Federasyon ne çare ye?
Dema ku Mustafa Kemalê dı sala 1923 ya da wek berdewamiya dewleta Osmanliya dewleta nû ya Tırkan avakır, pışti ku bı awayê gışti mıletê Kurd jı hemû heqên xwe bêpar hate hıştın û politikaya qetliam û asimilekırına Kurdan hate ajotın, hıngê dı pratikê da hemû pırên dı navbera mıletên Kurd û Tırkan da ji hatın xırakırın û hılweşandın. Çerxa zımanê tırki jı bo “pêşveçûna” zımanê tırki her xebıti û jı aliki va ji ev çerx zımanê me Kurdan hêra. Zımanê tırki lı ser Kurdan hate ferzkırın, wek neticeya vê politikaya zımankuj, iroj bı milyonan Kurd êdi bı zımanê kurdi nızanın û ev pêvajo bı awayeki gelek xırapkar her berdewam e.
Dı seri da dı warê perwerde û ekonomiyê da û her wusa dı gelek warên dın da ji, serdestiya zımanê tırki lı ser me Kurdan hınde bı hêz e ku dı federasyon an ji konfederasyoneki iddeal da ji ev serdesti ne mumkun e ku were şıkandın. Wê zımanê kurdi her wek zımanê stûxwar û wek zımanê kategoriya dıduyan bımine. Wê zımanê kurdi jı statuya zımanê mıleteki mezın derkebe û wê bıbe zımaneki folklorik yê nivsax û nivmıri. Dı mıjara zımanê kurdi da, ku wek mılet derdê me ne tenê 2-3 milyon Kurdên ku wê zımanê xwe dı sewiya zımanê Tırki da bıkarıbın dı hemû warê jiyanê da bıkarbinın be, (ku jı bo demeki dırêj garantiya berdewamiya vê rewşê ji tune ye) hıngê dıvê em serê xwe jı bo parastına sıberoja zımanê 20-25 milyon Kurdi bıêşinın. Tenê dema ku Kurd dewleta xwe ya serbıxwe avabıkın û bı her awayi jiyana xwe bı xwe û bı zımanê kurdi bırêvabıbın, hıngê wê zımanê kurdi jı vê bındestiyê bıfılıte.
Dewleta Tırkan bı politikayên xwe yên zımankuj per û baskên zımanê kurdi şıkandiye, zımanê kurdi êdi bı tu awayi dı nav sistemeki hevpar da, lı kêleka zımanê tırki, dı bın serdesti û siya zımanê tırki da nıkare bıji. Tenê dema ku Kurdıstaneki serbıxwe were avakırın, wê hıngê Kurd karıbın bırinên zımanê kurdi bıkewinın û dermanbıkın.
Wekheviya zımanên tırki û kurdi dı nav sistemeki hevpar da qet ne mumkun e. Tenê wek hipotez, ku dı sistemeki hevpar da, zıman û kultura tırki bı qanunên diktatoriye jı bo 20-30 sal were yasaxkırınê, çewa ku Tırkan ani serê me, her bı vi awayê ku Kurd ji binın serê Tırkan û zıman û kultura kurdi lı ser mıletê Tırk were ferzkırınê, hıngê pışti 20-30 salan em ê bıbın wekhev! Û hıngê ku em bıvên, em dıkarın bı bırati (!) bı hev ra bıjin. Lê em wek mılet tu car nebûne xwedi ramanên hov yên bı vi awayi û nabın ji.
Rewşa ku ev 86 salên xırapkar yên zımankuj avakıriye, bı tu awayayi bı otonomi, fedarasyon an ji bı konfederasyonê ranebe û ev rewş bı tena serê xwe, jı bo daxwaza serxwebûna Kurdıstanê bes e. Jı bo ku zımanê me bıji û bı vi awayi dı sıberojê da ji mıletê me lı ser piya bımine, dıvê em dı nav tu sistemeki da bı Tırkan ra nejin. Ku em mecbûr bıminın statuyeki jı serxwebûnê kêmtır qebûlbıkın ji, dıvê raman û xebata me, berê pusulaya me her serxwebûn be.
Dı parastına zımanê kurdi da, wek Kurd gelek wezıfên me bı xwe ji hene û ev hatıne gotın ji û nıho ev ne mıjara vê nıvisê ye.
Dema ku Kurd dewleta xwe ya serbıxwe lı ser hemû axa xwe da avabıkın, hıngê wê mıletê Tırk ji ber bı demokrasi û refahê va here. Serxwebûna Kurdıstanê lı anagorê menfeatên mıletê Tırk e ji. Lewra wê êdi qet hewce ninbe ku Tırk beşeki mezın yê ekonomi, refah û her wusa ji xwina xwe jı bo bındestmayina Kurdan xercbıkın. Ev 86 sal ın ku Tırk bûne bela serê Kurdan û Kurdan ji jı ber vê zulma ku lı wan hatıye kırın Tırkan tu car rıhet nehıştıne. Tırkiyeki bê Kurdıstan wê xweştır û demokratiktır be.
Hatıbe wêrankırın ji, dı warê abori da paşdamayi be ji, çiya be an ji deşt be ji welatê me bı me xweş e û lı ba me şêrin e. Ne bı petrola ku bûye bela serê me, lê bı hızkırın, demokrasi û xebatê em dıkarın welatê xwe jı xwe ra bıkın buhışt. Bıla Tırkiye ya we Tırkan be û Kurdıstan ji lı me piroz be.
İroj lı ser rûyê dınê jı 200 i zêdetır dewletên serbıxwe hene. Kurd bı nufusa xwe yek jı 30 mıletên heri mezın yê dınê ne û bêdewletbûn ji jı bo me Kurdan bêxireti û şerma heri mezın e. Me Kurdan qerara xwe daye, dıvê wek mılet em lı ser piya bıminın û bıjin. Mıletên serbılınd yên bı şeref, wek dewlet lı ser piya ne û sıberoja xwe kırıne nav garantiyê, em ji wek mılet dıxwazın weki wan bıkın.
Ez dızanım ku iroj derdê we Tırkan ne çareserkırına pırsgırêka Kurdan e, wun dıxwazın anagorê dema nıha sistema dewleta Tırkan restorebıkın. Wun ji baş pê dızanın ku jı ber sedema politikayên we yên zımankuj, iroj zımanê kurdi ketiye taya mırınê. Wun bı xwe bawer ın ku, bı heqên pıçûk yen ku wun bıdıne Kurdan ev pêvajo jı rotaya xwe dernayê. Her çıqas rewş ev be ji, wek Kurdeki ez ê her qerara ku wun ê jı bo parastın û pêşvaçûna zıman û kultura kurdi bıstinın, pozitif bıbinım.
Lê dıvê were zanin ku êdi derz lı wê statuya berê ya bındestmayina Kurdan ketiye. Hızr û ramanên politik yên jı bo serbesti û heqên Kurdan, iroj jı aliyê bı milyonan Kurdên bakûr va têne eşkerekırın. Jı nıha va Kurdıstaneki federe bûye ciranê dewleta we. Hesabên we jı bakûrê Kurdıstanê zêdetır lı ser wê derê ne. Xewn û niyeta we xapandın û xırakırına statuya başûrê Kurdıstanê ye. Wê leyistoka ku Mustafa Kemal dı navbera salên 1919-23 yan da ani serê me Kurdên bakûr, nıha wun dıxwazın binin serê Kurdên başûr ji. Wun dıxwazın bı dêk û dolaban Kurdên başûr jı bo yekitiyeki bı Tırkiyê ra iqna bıkın û bı vi awayê hem bıbın xwediyê petrola Kurdıstanê û hem ji dı pêvajoyeki ne dûr da toqa naletê têxın stuyê Kurdên başûr ji û vê statuya wan ya nıha xırab û pûçbıkın.
26/10/2009
Serhad Bapir
Resam û grafikçêker.
Têbıni: Ev nıvis cara pêşi dı malpera http://www.netkurd.com ê da hatiye weşandın.
Pirsên MÛRAD CIWAN (berpirsê Netkurdê, binêre www.netkurd.com) ji berpirsên rêxistinên kurd û hunerend, ronakbîr û siyasetmedaran li ser ”Vebûna kurd” a ku pişt re bi navê ”Vebûna demokratîk” hat binavkirin.
Birêz Serhad Bapir
Hukumeta Ak Partiyê nuha li ser karê ”Vebûna Kurd” a ku pişt re wek ”Vebûna demokratîk” binavkir kar dike. Hukumet diyar dike ku ev ne pakêtek e, prosesek e, ê di sê qonaxan de; qona dema nêz, qonaxa dema navîn û ya dema dûrûirej de bê cîbicîkirin.
Wezîrê karûbarê hundur Beşîr Atalay wek koordînator di vê qonaxê de hatiye tesbîtkirin û ew bi derûdorên cuda re rûdinê fikr û daxwazên wan li ser vê ”Vebûnê” dipirse. Eger wezîr Beşîr Atal bê ji we bipirse ku ”gelo lazim e di heryek ji van hersê qonaxên nêzîk, navîn û dûr de çi daxwazên kurdan bê bicîhkirin” hûnê madde bi madde kîjan daxwazan pêşkêş bikin?
Ji kerema xwe re di hundurê 2-3 rojan de hûn karibin bersiva me bidin em ê kêfxweş bibin. Heta ku mimkin be bersivên we bi kurdî bin em ê sipasdarê we bin.
Silav û serkeftin
2009-10-14
Murad Ciwan
Berpirsê Netkurdê
Werın Em Bıbın Du Dewletên Ciran
Jı bo çareserkırına pırsgırêka Kurdi mın ê jı berpırsiyarên Tırkan ra van ditınên xwe bıgota:
Jı bo ku ez karıbım behsa vê pırsgırêkê bıkım, dıvê ku dı despêkê da ez bı kurtebıri behsa têkıliyên tarixi yên me Kurdan bı Tırkan ra bıkım.
Jı ber sedemên tarixi, lı ser du erdnigariyên cıhê em wek du mılet lı kêleka hev da wek ciran dıjin. Em Kurd bı hezeran salan Beriya Zayinê her dı vê erdnigariya xwe da dıjin, ango heta nıho tu dokumenteki tarixi nehatiye peydakırın da ku eşkerebıke ku vayê Kurd jı cıheki dın hatıne Kurdıstana iroyin. Dema ku wun jı Rojhılat va ber bı Rojavayê va dıhatın, wun derdora 900 sal beriya nıha jı Kurdıstana nıho ra derbasbûn û ber bı Asya Pıçûk va va çûn û lı wır bıcıh bûn. Lı wır we pêşi dewleta Selçûkuyan û paşê ji ya Osmanliyan avakır. Her çıqas hê dı dema dewleta Kurdan Merwaniyan û dı dema hukumdarê Kurd Selehettinê Eyûbi da têkıli û danûsıtandınên me bı we ra hebû ji, wek mılet têkıliyên me Kurdan bı we Tırkan ra bı awayeki berfıreh dı pışti salên 1500 an da despêkır. Ango pışti ku Osmanliyan Balkanan û Konstantinupoli ya hıngê û Stenbola nıho zeftkır, wê çaxê berê xwe dane Kurdıstanê. Pıraniya Kurdan ji weki we Tırkan dı ola İslamê da mezheba Suni bûn, tehdida Sefewiyên Şii lı ser Kurdên Suni hebû û ev yek rê lı ber têkıliyên dostane dı navbera Tırkan û Kurdan da vekır. Bê guman beşeki mıletê Kurd û Kurdıstanê hıngê dı bın destê Sefewiyan da ma. Kurdıstan dı salên 1600 an da dı nabera Osmanli û Sefewiyan da bı peymana Qesrê Sêrin hate perçekırın û parvekırın.
Dı bın destê Osamanliyan da Kurd xwediyê statuyeki otonomiyê bûn, mirekên Kurdan xwediyê otonomiyeki berfıreh bûn, tenê dı dema şer da dıviyabû alikariyê bıdana dewleta Osmanli. Bê guman wek mıleteki cıhê ne hebûna Kurdan û ne ji hebûna Kurdıstanê dıhate inkarkırın. Dı dema van mirekên Kurdan da edebiyat û hunera Kurdan geşbû û numûneyên ku dı sewiya berhemên bıjarte yên cihanê da ne hatıne afırandın.
Jı despêka salên 1800 an û pê va pırsgırêkên Kurdan bı Osmanliyan ra zêdebûn. Hebo hebo mıletên Balkanan lı hımberê Osmanliyan serêxwehıldan û dı pêvajoyeki ne hınde dırêj da dewletên xwe yên serbıxwe avakırın. Pışti ku imparatoyiya Osmanli jı imparatortiyê ket, gelek hereman wendakır û qelsbû, hıngê berê xwe da Kurdıstanê; Yek bı yek mirekên Kurdan bı zordari û bı zulmeki gelek mezın xırakır. Dema ku em gıhiştın sala 1850 yan êdi tu mirektiya Kurdan nemabû. Me Kurdan lı hımberê vê zulma Tırkan jı bo serbestiya xwe serihılda, ramanên hızra milli dı nav me Kurdan da bere bere zılvedan, Kurdan zêdetır bala xwe dan ramanên milli yên Ehmedê Xanê.
Fıkr û siyaseta ku wê paşê lı dewleta nû ya Tırkan hukım bıkıra, dı despêka salên 1900 an da peydabûn; “İttahat ve Terakki” dıxwest lı ser axa dewleta Osmanliya ku dı dest da mabû, bı serdestiya mıletê Tırk dewleta Osmanli jınûvaavabıke. Lı gor vê fıkra nû dıviyabû ku mıletên ne Tırk yên mısılman bı zoreki bıhatına Tırkkırın û yên ne musılman ji bı tevdakuştın û bı nefikırınê bıhata wendakırın, wê dewleteki tenê jı Tırkan pêkhati bıhata avakırın. Vê fıkrê û hevkariya bı dewleta Almanan, dı şerê Cihanê yê yekan da feleketeki mezın ani serê dewleta Osmanliyan. Dı sala 1918 yan da dewleta Osmanli xusıri û teslimbû. Hın deverên dewleta Osmanliya jı aliyê dewletên ku şer qezanckırın va hate işgalkırın. İngiliz û Fransız ketın hın bajarên Kurdıstana ku bındestê Tırkan da bû. Kurdan lı Rıha, Meraş û Entabê lı hımberê Fransızan û lı başûrê Kurdıstanê da ji lı hımberê İngilizan serihılda û şerê wan kır.
Mustafa Kemal bı iddiaya parastına xilafet, padişah û dewleta Osmanliya, alikari û hevkariyê jı Kurdan xwest. Wi iddiadıkır ku pışti ku “dıjmın” jı axa Osmanli bıhatına derxıstın wê heqê Kurdan ji bıhata dayin, dewleta nû wê ya Tırkan û Kurdan bûya. Dı Meclisa Enqerê da nûnerên Kurdan ji hebûn û her wusa ji wek mebûsên Kurdıstanê bûn.
Dı dema ku Mustafa Kemal alikariyê jı Kurdan dıxwest da, ronakbir û zanayên Kurdan bûbûn du beş: Beşa yêkê dıgot ku dı vê dema tarixi da dıvê ku Kurd ji mina mıletên dın yên ku berê bındestê Tırkan bûn, serihıldan û nıha bûne xwedi dewletên xwe yên serbıxwe, bıkın û jı bo serxwebûna Kurdıstanê serihıldın û jı aliyê Tırkan va neyên xapandın. Ronakbirên xwediyê vê ditınê dı sala 1919 da lı Stenbolê şıkl û rengên alaya Kurdan destnişankır. Beşa dıdoyan, ku ya heri bı hêz bû, dıgot ku dı vê dema zehmet da dıvê em wek Kurd mıletê Tırk tenê nehêlın û destê alikariyê dırêjê wan bıkın, jı xwe vayê dıbêjın ku wê heqên me bıdıne me. Dı vê demê da, serokê Senatoya Osmanliyan, kurê Şêx Ubedullahê Nehri, Şêx Evdılqadır wusa dıgot: “Dı vê dema zehmet ya jı bo Tırkan da ku em serxwebûna Kurdıstanê bıxwazın dê rewşa Tırkan hê ji zehmettır bıbe û wê rewşa wan hê ji xıraptır bıbe û ev ji lı şerefa me Kurdan nayê. Dıvê nıho em destê alikariyê dırêjê wan bıkın. Jı xwe çewa ku wun dızanın Tırk dı bın banê dewleta Osmanliyan da jı bo avakırına Kurdıstaneki Otonom sozê dane me. Her wusa çewa ku wun ji pê dızanın, ku Tırk soza xwe negrın, hıngê mıletê Kurd dıkare bı rêya şer heqên xwe bıstine.” Pışti çend salên dın Tırkan soza xwe negırt û Kurd hatın xapandın û paşê ji, jı ber hın sedeman, me Kurdan nıkarıbû bı rêya şer bıgıhijın heqên xwe, Kurd şıkestın û her wusa ji weki gelek rêberên dın yê Kurdan, Mustafa Kemal Şêx Evdılqadır ji lı sêdarê da!
Dı dema heri musait û lıhevhati ya jı bo serbestiya Kurdan û Kurdıstanê da, malasef haya bapirên me Kurdan jı “bayê felekê” û feleketa ku dıhat tunebû. Wan alikariyê qatilên xwe yên sıberojê kır û her wusa ew bûn yek jı sedemên vê zıncira bındestiyê ya ku iroj dı stuyê me Kurdan da heye.
Dı dewleta nû ya Mustefa Kemal da, ku bı dêk û dolaban û bı xapandına Kurdan avabûbû, êdi ne Kurd dıviyabû wek Kurd bımana û ne ji Kurdıstan. Peymana Lozanê ne behsa heqên Kurdan û ne ji behsa Kurdıstanê dıkır. Tenê rêya bêşerefbûnê danin pêşiya Kurdan: Dıviyabû eslê xwe û zımanê xwe inkarbıkırana û Tırkbûnê qebûlbıkırına. Xêra ku Kurdan bı Tırkan kırıbû nıha bûbû toqa naletê û ketıbû stuyê me Kurdan.
Kurdan vê zulmê û zordariyê qebûlnekırın, jı bo heqên xwe û serbestiya xwe gelek caran serihıldan. Dewleta Tırka her carê bı qetliam, xwin, hoviti û bı nefikırına mecbûriyê cewaba daxwazên Kurdan da. Dewleta Tırkan jı bo asimilekırına zımanê kurdi seri bı her medotê da. Tenê Kurdên ku wê Kurdbûna xwe redbıkırana dıkarıbûn bıbûna xwedi wan heqên ku jı bo Tırkan derbasdıbû. Jı bo Kurdên serbılınd ji tenê mırın, zulm û zından hebû.
Ku iroj pırsgırêkeki bı navê “Pırsgırêka Kurdi” hebe, despêka vê pırsgırêkê en hındık dıgıhije sala 1923 ya. Jı ber ku Kurd û Kurdıstan bê heq û bê statu hatın hıştın ev pırsgırêk heye. Jı ber ku Kurd wek mılet layiqê bêşerefbûnê hatıne ditın ev pırsgırêk heye.
Lı hımber zulım û zordariyê serihıldan şertê heri sereke yê rûmet û şerefê ye û wek mılet me her ev kıriye. Wek mılet em bı qerar ın ku heta ku em bıgıhijın mırazê xwe em ê her dem xebat û mucadeleyê bıkın.
Mın hewcedariya behskırına van têkıliyên Kurdan û Tırkan û her wusa ji pêvajoya bındenstkırına mıletê Kurd dit, lewra ev e “çiroka” bındestkırına Kurd û Kurdıstanê.
Gelo dema rêveberên Tırkan vê felaketê anin serê mıletê Kurd çı bı serê cıvat û sistema dewleta Tırkan va hat?
İdelojiya Mustafa Kemal ya “yek mılet, yek zıman, yek ideoloji û yek serok” ku hevalbendê ideolojiyên Musolini û Hitler bû, cıvata Tırkan xıst nav qalıbên çimentoyê. Her fıkrên cıhê bı zordari û bı medodên mafiayi hatın tunekırın. Dema ku dewleta Tırkan 10 zıncirên bındestiyê dıxıst stûyê me Kurdan, mecbûrdıma ku 2 zıncirên newêrekti û bêxiretiyê ji têxe stuyê Tırkan. Fobiya serbestiya Kurdan û serxwebûna Kurdıstanê bı cıvata Tırkan hate qebûlkırın, Tırk bûn mıleteki bêkêr û nexweş. Xwin, enerji û ekonomiya mıletê Tırk ne jı bo refah û demokrasiyê, lê jı bo parastına statuya bındestmayina Kurdan hate xerckırın û hê ji tê xerckırın. Hukma leşkeran lı ser siyasiyan hate teqûzkırın û partiyên siyasi yên Tırk ji bûn figuranên vê leyistoka “demokrasiya” sexte û derewin. Dewleta Tırkan bû dewleteki bêitibar.
Nıha ji ez dıxwazım behsa daxwazên xwe bıkım:
Gava Yeka
Dı dema nıha da, ku behsa “Pırsgırêka Kurdi” tê kırın, dıvê ku pêşi sedemên vê pırsgırêkê bı serbesti werın munaqaşekırın. İdeolojiya Kemalizmê û qanûnên cezayê ya dewleta Tırkiyê, astengên heri mezın yên lı pêşiya vê serbestiyê ne. Dıvê ev qanûn werın betalkırın. Dıvê rêya jı bo avakırına partiyên Kurdan, bı navê wan ên Kurd û Kurdıstani were vekırın. Kurd dı navên mıletê xwe û welatên xwe da naxwazın tu “iskontoyê” bıkın. Mıletê Kurd jı bo navê xwe û navê welatê xwe heta nıha bedelên gelek mezın daye û hazır e ku bedelên di ji bıde. Dıvê bı her awayi serbestiya bir û baweriyê û avakırına komel, teşkilat û partiyan were pêkanin.
Jı bo vê zulma ku dewleta Tırkan lı me Kurdên mazlûm rewa ditiye, dıvê efûkırına xwe jı me Kurdan bıxwaze. Dıvê hemû rûpelên tarixa rûreş ya bındestkırın, qetliam û kuştına Kurdan û wêrankırına Kurdıstanê werın eşkerekırın û gunehbar dıvê werın cezakırın. Jı bo hemû mexdûrên dewleta Tırka dıvê tazminat were dayin.
Dıvê agırbesteki du ali jı aliyê dewleta Tırka û PKK ê va were ilankırın, jı bo kontrolkırına vê agırbestê dıvê hêzên navnetewi yên pêbawer lı Kurdıstanê werın bıcıhkırın.
Dıvê sistema cehşiti, ya “korucu” yan were betalkırın.
Dıvê dı bın çavderiya saziyên navnetewi yê pêbawer da, dewleta Tırkan û hêz û partiyên Kurdan jı bo serbestiya mıletê Kurd û Kurdıstanê dest bı muzakerayan bıkın.
Dıvê hemû gırtiyên doza serbestiya mıletê Kurd serbest werın berdan û jı bo her yeki jı wan tazminat were dayin.
Dıvê hemû Kurdên ku jı ber zulma dewleta Tırkan mecbûrmane dev jı welatên xwe berdın û lı welatên dın bûne multeci, karıbın bı serbesti vegerın welatê xwe û beşdarê xebatên siyasi bıbın. Dıvê xebata wan, yên gırtiyên siyasi û yên gerillayên PKK, ya jı bo serbestiya Kurdan wek “wezifeya leşkertiyê” ya jı bo Kurdıstanê were hesıbandın.
Dıvê hemû navên sexte û derewin yên gund, qesebe, bajar û bı aweyeki gışti yên erdniyariya Kurdıstanê û heremên Kurdên xwedicıh yên “Anatoliya Navin” werın betalkırın û disa navên rasti yên tarixi werın danin.
Dıvê lı Kurdıstanê wali, qeymeqam û rêveberên di yên idari jı aliyê Kurdan va bı hılbıjartın werın derxıstın û hêzên asayişê ji gırêdayiyê van rêveberan bın. Dıvê hêzên asayişê Kurd bın û xortên Kurdan tenê lı Kurdıstanê eskeriya “xwe” bıkın. Ordiya Tırkan ya işkalkar dıvê jı Kurdıstanê derkebe.
Dıvê perwerdeya mecbûri û ya bılınd ya zarokên Kurdan bı zımanê kurdi (Kurmanci û Zazaki) be, zımanê tırki dıvê wek zımanê biyani were fêrkırın. Her wusa Kurdên “Anatoliya Navin” û yên ku lı bajarên Tırkiyê dıjin, dıvê zarokên Kurdan karıbın lı kêleka zımanê tırki bı zımanê xwe ji perwerdebıbın.
Dıvê lı Amedê parlementoya Kurdıstanê were avakırın û Kurd bı hılbıjartınên demokratik nunerên xwe jı bo vê parlementoyê hılbıjêrın. Ev parlemento dıvê bıbe ciyê qerar û daxwazên serbestiya Kurdan û Kurdıstanê.
Gava dıduyan
Dıvê dı çavderiya saziyên navnetewi û kesayetiyên pêbawer da komisyoneki serbıxwe ya jı bo destnişankırına sınorên Kurdıstanê were avakırın. Jı bo destnişankırına axa ku Kurd lê dıjin, dıvê istatistik û demografiya beriya 1923 yan wek bıngeh were gırtın. Bı tu awayi neticeyên qetliam, nefıkırın û asimilasyona Kurdan dıvê neyête qebûlkırın. Her bı vi awayi jı bo deverên “Anatoliya Navin” ku Kurd lê dıjin ji dıvê sınorê nexşeye heremê were destnişankırın. Her wusa dıvê komisyoneki dın ya navnetewi jı bo şopandın û çavderiya pêkanina serbesti û heqên Kurdan were avakırın.
Gava Sısêyan
Pışti ku dı ev pengavên jorê dı demek tayinkıri da hatın bıcıhanin, Ango dema ku Kurd jı hemu tırs, zordari, tehditên dewleta Tırkan bıfılıtın û karıbın bı iradeya xwe ya serbest sıberoja xwe tayinbıkın, hıngê dı bın çavderiya saziyên mafên mırovan yên navnetewi da lı Kurdıstanê dıvê referandûm pêk were ka Kurd çı dıxwazın. Ka gelo federasyona Tırkiyê û Kurdıstanê, konfederasyona (hevkariya du dewletan) Tırkiyê û Kurdıstanê an ji Kurdıstaneki serbıxwe dıxwazın. Her wusa dıvê jı bo Kurdên “Anatoliya Navin” statuya otonomiyê were dayin û jı bo Kurdên ku lı bajarên mezın yên Tırkiyê dıjin ji mafên perwerdeya bı zımanê kurdi û mafên kulturi û siyasi were dayin.
Çıma Federasyon ne çare ye?
Dema ku Mustafa Kemalê dı sala 1923 ya da wek berdewamiya dewleta Osmanliya dewleta nû ya Tırkan avakır, pışti ku bı awayê gışti mıletê Kurd jı hemû heqên xwe bêpar hate hıştın û politikaya qetliam û asimilekırına Kurdan hate ajotın, hıngê dı pratikê da hemû pırên dı navbera mıletên Kurd û Tırkan da ji hatın xırakırın û hılweşandın. Çerxa zımanê tırki jı bo “pêşveçûna” zımanê tırki her xebıti û jı aliki va ji ev çerx zımanê me Kurdan hêra. Zımanê tırki lı ser Kurdan hate ferzkırın, wek neticeya vê politikaya zımankuj, iroj bı milyonan Kurd êdi bı zımanê kurdi nızanın û ev pêvajo bı awayeki gelek xırapkar her berdewam e.
Dı seri da dı warê perwerde û ekonomiyê da û her wusa dı gelek warên dın da ji, serdestiya zımanê tırki lı ser me Kurdan hınde bı hêz e ku dı federasyon an ji konfederasyoneki iddeal da ji ev serdesti ne mumkun e ku were şıkandın. Wê zımanê kurdi her wek zımanê stûxwar û wek zımanê kategoriya dıduyan bımine. Wê zımanê kurdi jı statuya zımanê mıleteki mezın derkebe û wê bıbe zımaneki folklorik yê nivsax û nivmıri. Dı mıjara zımanê kurdi da, ku wek mılet derdê me ne tenê 2-3 milyon Kurdên ku wê zımanê xwe dı sewiya zımanê Tırki da bıkarıbın dı hemû warê jiyanê da bıkarbinın be, (ku jı bo demeki dırêj garantiya berdewamiya vê rewşê ji tune ye) hıngê dıvê em serê xwe jı bo parastına sıberoja zımanê 20-25 milyon Kurdi bıêşinın. Tenê dema ku Kurd dewleta xwe ya serbıxwe avabıkın û bı her awayi jiyana xwe bı xwe û bı zımanê kurdi bırêvabıbın, hıngê wê zımanê kurdi jı vê bındestiyê bıfılıte.
Dewleta Tırkan bı politikayên xwe yên zımankuj per û baskên zımanê kurdi şıkandiye, zımanê kurdi êdi bı tu awayi dı nav sistemeki hevpar da, lı kêleka zımanê tırki, dı bın serdesti û siya zımanê tırki da nıkare bıji. Tenê dema ku Kurdıstaneki serbıxwe were avakırın, wê hıngê Kurd karıbın bırinên zımanê kurdi bıkewinın û dermanbıkın.
Wekheviya zımanên tırki û kurdi dı nav sistemeki hevpar da qet ne mumkun e. Tenê wek hipotez, ku dı sistemeki hevpar da, zıman û kultura tırki bı qanunên diktatoriye jı bo 20-30 sal were yasaxkırınê, çewa ku Tırkan ani serê me, her bı vi awayê ku Kurd ji binın serê Tırkan û zıman û kultura kurdi lı ser mıletê Tırk were ferzkırınê, hıngê pışti 20-30 salan em ê bıbın wekhev! Û hıngê ku em bıvên, em dıkarın bı bırati (!) bı hev ra bıjin. Lê em wek mılet tu car nebûne xwedi ramanên hov yên bı vi awayi û nabın ji.
Rewşa ku ev 86 salên xırapkar yên zımankuj avakıriye, bı tu awayayi bı otonomi, fedarasyon an ji bı konfederasyonê ranebe û ev rewş bı tena serê xwe, jı bo daxwaza serxwebûna Kurdıstanê bes e. Jı bo ku zımanê me bıji û bı vi awayi dı sıberojê da ji mıletê me lı ser piya bımine, dıvê em dı nav tu sistemeki da bı Tırkan ra nejin. Ku em mecbûr bıminın statuyeki jı serxwebûnê kêmtır qebûlbıkın ji, dıvê raman û xebata me, berê pusulaya me her serxwebûn be.
Dı parastına zımanê kurdi da, wek Kurd gelek wezıfên me bı xwe ji hene û ev hatıne gotın ji û nıho ev ne mıjara vê nıvisê ye.
Dema ku Kurd dewleta xwe ya serbıxwe lı ser hemû axa xwe da avabıkın, hıngê wê mıletê Tırk ji ber bı demokrasi û refahê va here. Serxwebûna Kurdıstanê lı anagorê menfeatên mıletê Tırk e ji. Lewra wê êdi qet hewce ninbe ku Tırk beşeki mezın yê ekonomi, refah û her wusa ji xwina xwe jı bo bındestmayina Kurdan xercbıkın. Ev 86 sal ın ku Tırk bûne bela serê Kurdan û Kurdan ji jı ber vê zulma ku lı wan hatıye kırın Tırkan tu car rıhet nehıştıne. Tırkiyeki bê Kurdıstan wê xweştır û demokratiktır be.
Hatıbe wêrankırın ji, dı warê abori da paşdamayi be ji, çiya be an ji deşt be ji welatê me bı me xweş e û lı ba me şêrin e. Ne bı petrola ku bûye bela serê me, lê bı hızkırın, demokrasi û xebatê em dıkarın welatê xwe jı xwe ra bıkın buhışt. Bıla Tırkiye ya we Tırkan be û Kurdıstan ji lı me piroz be.
İroj lı ser rûyê dınê jı 200 i zêdetır dewletên serbıxwe hene. Kurd bı nufusa xwe yek jı 30 mıletên heri mezın yê dınê ne û bêdewletbûn ji jı bo me Kurdan bêxireti û şerma heri mezın e. Me Kurdan qerara xwe daye, dıvê wek mılet em lı ser piya bıminın û bıjin. Mıletên serbılınd yên bı şeref, wek dewlet lı ser piya ne û sıberoja xwe kırıne nav garantiyê, em ji wek mılet dıxwazın weki wan bıkın.
Ez dızanım ku iroj derdê we Tırkan ne çareserkırına pırsgırêka Kurdan e, wun dıxwazın anagorê dema nıha sistema dewleta Tırkan restorebıkın. Wun ji baş pê dızanın ku jı ber sedema politikayên we yên zımankuj, iroj zımanê kurdi ketiye taya mırınê. Wun bı xwe bawer ın ku, bı heqên pıçûk yen ku wun bıdıne Kurdan ev pêvajo jı rotaya xwe dernayê. Her çıqas rewş ev be ji, wek Kurdeki ez ê her qerara ku wun ê jı bo parastın û pêşvaçûna zıman û kultura kurdi bıstinın, pozitif bıbinım.
Lê dıvê were zanin ku êdi derz lı wê statuya berê ya bındestmayina Kurdan ketiye. Hızr û ramanên politik yên jı bo serbesti û heqên Kurdan, iroj jı aliyê bı milyonan Kurdên bakûr va têne eşkerekırın. Jı nıha va Kurdıstaneki federe bûye ciranê dewleta we. Hesabên we jı bakûrê Kurdıstanê zêdetır lı ser wê derê ne. Xewn û niyeta we xapandın û xırakırına statuya başûrê Kurdıstanê ye. Wê leyistoka ku Mustafa Kemal dı navbera salên 1919-23 yan da ani serê me Kurdên bakûr, nıha wun dıxwazın binin serê Kurdên başûr ji. Wun dıxwazın bı dêk û dolaban Kurdên başûr jı bo yekitiyeki bı Tırkiyê ra iqna bıkın û bı vi awayê hem bıbın xwediyê petrola Kurdıstanê û hem ji dı pêvajoyeki ne dûr da toqa naletê têxın stuyê Kurdên başûr ji û vê statuya wan ya nıha xırab û pûçbıkın.
26/10/2009
Serhad Bapir
Resam û grafikçêker.
Têbıni: Ev nıvis cara pêşi dı malpera http://www.netkurd.com ê da hatiye weşandın.
10/10/2009
Yekitiya Awrupa - Tırkiye; Florteki Bı Şık Ya 40 Sali
TêkıliyênYekitiya Awrupayê û Tırkiyê pışti florteki dûr û dırêj, dı 3 ya meha 10 an ya sala 2005 a da gıhışte merheleyeki nû; merhela destpêkırına muzakereya endamtiya Tırkiyeyê. Çewa jı nav ji xwıya dıke ev danûsıtandın e, muzakere ye, dıbe bıgıhije neticeya tam endamtiya Tırkiyê û dıbe ku negıhijê ji.
Dı van danûsıtendınan da, xeyni pırsgırêkên ekonomiki, hın pırsgırêkên bıngehin hene ku wê her dem jı aliyê me va werın munaqaşekırın. Yek jı wan, bı pırsgırêkên dewleta Tırkiyê va gırêdayi ye: Dewleteki ne demokratik ku jı gelek mıletan pêkhatiye, ku bı serdestiya mıletê Tırk, hemu mıletên ku ne Tırk ın tên pelçıqandın û bê heq tên hıştın. Ev dewlet dı bın kırasê parlemento û hukumetê da, ji aliyê leşkeriya Tırkiyê va tê idare kırın. Dı hemû pırsgırêkên bıngehin da, yê ku xwedi hêz û gotın e tenê leşker e. Yek jı sısêya nıfusa Tırkiyê Kurd ın û Kurd ji jı hemû heqên xweyên milli bê par ın. Welatê Kurdan Kurdıstan bı zordari û qetliaman hatiye işgalkırın. Tırkiye dı pırsgırêka Kurdan da ne xwedi niyet e ku tu gavên çarekırınê bavêje. Politikaya inkarkırına mıletê Kurd û asimilasyona zımanê kurdi her berdewam e.
Dı vê politika xwe ya 80 sali ya ku bı qetliaman dıbır seri, êdi dı asimilasyona zımanê kurdi da gıhıştiye hın netican. Bı gotıneki dın fêkiyên xırab ên vê politikaya xwe ya kurdkuj êdi bıdestxıstiye. Ev pêvajio lı gor daxwaza dewleta Tırk nıha êdi pır bı lez dıçe seri. Dewlet êdi berhema keda xwe ya 80 sali dıstine. Ne Yekitiya Ewrupa û ne ji “Yekitiya Bıhuştên Sererdê” dê nıkarıbe ku bıbe sedem, da ku dewleta Tırk dev jı vê keda xwe ya 80 sali berde. Dı van 80 salên tıje xwin û qedexeyan da, himên ideolojiya Kemalizmê hate danin. Mezınbûn û dılovaniya diktatoreki weki Mustefa Kemal, bı hemu beşên cıvatê ra bı zoreki hate qebûl kırın, yên ku qebûl nekırın bı hemû cure hovitiyê ra rûbırû man. De ica Tırkiye dê çewa bıkarıbe jı vi hali bıfılıte?
Gelo wê Tırkiye karıbe wan himên jınûvaavakırına xwe ya sala 1923 ya munaqaşe bıke, hemû tarixa derewin ya ku bı pûtan xemılandiye bavêje ser sergoyan û bı rastiya dirokê û cıvakê ra lıhevwere? Dıbe ku viya bıke lê ne nıha, lêbelê pışti ku Kurdan bı temami dı warê zıman da asimile bıke, ku ew çax jı xwe wê çıraya Kurdbûn û Kurdmayinê vemıre, hıngê dê bı “dıleki rehet” wan “reforman” ji bıke.
Tevgera Kurd naxwaze fêm bıke ku Kurd wek mıleteki ku lı bakûrê Kurdıstanê ku hıjmara wan derdorê 20-25 milyon kesın, bı tevayi wek mılet têk dıçın, bı lez û bez ber bı wendabûnê va dıçın. Xeyni wan Kurdên ku jı ber gelek sedeman hê bı zımanê tırki hinnebûne û jı mecbûri bı zımanê kurdi dıpeyvın, gelo çend hezar Kurd bı zanebûn û bı rık bı derdorên xwe ra û bı zarokên xwe ra bı kurdi dıpeyvın? Hejmara hındık ya wan kesên bı rûmet eynıka bejnûbala tevgera milli ya Kurdan e.
Bı gotıneki dın Kurd bı awa û metodên siyaseta xwe, politikaya dewleta dagırker ya lı ser Kurdan tehdit nakın, jı wan nayê ku rê lı ber vê politikaya kurdkuj bıgrın. Xeyni wi, dıkarın dı hılbıjartınên ne demokratik ên Tırkiyê da jı % 6 û paşê ji, jı % 4 ên dengan bıgrın, lı 50 bajar, qesebe û nehiyên Kurdıstanê da rêveberiya belediyan bıdestbıxın. Dı Newrozan da dıkarın bı sed hezaran kes werın ba hev. Zımanê ku dıpeyvin zımanê tırki ye, hıma bêje hemû bûne hemalên zıvırandına çerxa kurdkuj ya zımanê tırki dı nav cıvata Kurdan da. Tırkiye vê rewşa Kurdan dızane, her wusa jı Kurdan baştır ji dızane. Kurd dı zeviyên zımanê tırki da dıçêrın û şirê xwe ji dıbın, dıdın rojname, kitap û qenalên televizyonên Tırkan. Tu dıbê qê zımanê kurdi ne zımanê wan, an ji ne zımanê dê û bavê wan bûye û tu xemê jı bo sıberoja zımanê xwe naxwın.
Gelek Kurd hêvi dıkın ku, pışti ku dewleta Tırk bıbe endamê Yekitiya Awrupayê, hıngê wê pırsgırêka milli a Kurdan ji ber bı çarekırınê va here. Lê belê tu dıbê qê qet haya wan jı bayê “felekê” tuneye. Jı xwe Tırkiye eve bı salane ku dı gelek teşkilatên Rojavayi û Awrupi da cıhgırtiye. Her wusa ev gelek salın ku bı Y.A. ra yekitiya gumrıgê ji pêkaniye. Hıma bêje dı tevayiya danûsıtandınên Y. A. û Tırkiyê da wek gotın navê mıletê Kurd derbas nabe. Dı vê dawiyê da tenê bahsa mafên şexsi ên zıman û kulturiya kêmmıletan dıkın. Dı danûsıtandınên Y.A. û Tırkiyê da, Tırkiye her dem tışteki derdıxe lı pêş dewletên Awrupi: “Ez dıxwazım bıkebım Y.A. yê, lê belê jı kerema xwe ra tu şert û mercan derneynın lı pêşberê mın, ez çewa me, hıma mın wusa qebûl bıkın.”
Dı van danûsıtandınan da, dı warê mafên mıletan û mafên mırovan da qet xwuya nake ku dewletên Y. A. yê xwedi daxwazên standart ın. Pıraniya caran ev maf dıbın qurbanên têkiliyên ekonomik û leşgeri. Her çıqas pışti hılweşandına sistema du qutıbi ya dınyayê, rola Tırkiyê jı bo dewletên rojavayê kêm bûbe ji, tu imkanên tevgera Kurd ya çepgır, ku bermayê ideolojiya komunizmê ye, tuneye ku bı Rojava ra bıkebe nav têkılıyên diplomatik û xebata lobiya kurdi çêke. Ne tışteki ecêb e ku hereketa ku lı bakûrê Kurdıstanê xwedi hêzeki bı sed hezaran kesan e, jı aliyê hemû dewletên Awrupê va muhra tetoristi lê hatiye danin. Ev hereket (PKK) hemû enerjiya xwe jı bo serokê xwe yê ku dı gırtigeha İmraliyê da ye, xerc dıke. Dı pêvajoya têkıliyên Y.A. û Tırkiyê da ne bû xwedi tu gotın û pratik. Jı xwe ne itibara vê partiya stalinist û totaliter û ne ji ya serokê wê lı ba dewletên Y.A. heye. Partiyên dervayê PKK ê ji, jı qelsi û sersariya xwe nıkarıbûn tışteki berbıçav bıkın. Jı cepha Kurdan, tenê heta dereceyeki ew deklerosyona ku 200 ronakbir û siyasetvanên Kurd, ku bı insiyatifa serokê Ensituya Kurdi ya Parisê hêja Kendal Nezan hatıbû nıvisandın, deng veda. Her çıqas dı deklerosyonê da navê welatê Kurdan Kurdıstan derbas nedıbû ji, jı ber ku tê da daxwaza eyni heqên ku Tırkiye jı bo Tırkên Qıbrısê dıxwaze dıkır, jı bo lobiya Kurdi kareki gelek bı mane û hêja bû.
Bı raya mın eger dı dawiyê da Tırkiye karıbe bıbe endama Yekitiya Awrupayê ev hedise wê hın imkanên nû bıde tevgera Kurdan. Eger lı Tırkiyê dı warê legal da şertên siyasetkırınê jı bo Kurdan were peyda kırın dê baş bıbe. Wê Kurd dı wan şertên nû da daxwazên xwe bı dengeki bılındtır û gurtır eşkere bıkın. Lê belê barê çarekırına pırsgırêka milli ya Kurdan lı ser mılên Kurdan bı xwe ye. Kurd dıvê teşkilat û partiyên xwe bı ruheki demokratik, pır dengi û pır rengi avabıkın. Daxwazên xwe yên milli kristalize bıkın. Dı rewşa nıha da bı rıheti dıkarın behsa federasyonê bıkın. Ku tevgera milli ya Kurd, hemu kar û xebata xwe ya dı nav Kurdan da bı zımanê Kurdi bıke, wê hıngê bı rasti ji bıbe tevgereki milli. Ev tevger dıvê welatê Kurdan- Kurdıstanê, zımanê kurdi, Ala Rengin û marşa milli ya Kurdan Ey Reqib jı xwe ra wek himên siyaseta Kurdan qebûl bıke.
Jı aliyê di va dı pêvajoya muzakereyan da hın meselên bıngehin henın ku bı aliyê Awrupayê ra gırêdayi ne. Turkiye dewleteki bısılman e, pışti 11 Eylûlê û herwusa pışti teqinên Madrid û Londrayê, dı nav cıvaka Awrupayê da dereceya danûsıtandınên bı dewleteki İslam ra tên munaqaşe kırın. Nıha êdi gelek kes û partiyên Ewrupi naxwazın Tırkiyê dı nav Y.A. da bıbinın. Naxwazın ku ordiya bêkarên ku wê jı Tırkiyê bı rêkebın, werın Awrûpê “talan” bıkın. Hın dewlet wê her car lı hın bahaneyan bıgerın da ku Tırkiye nebe endama Y.A. yê. Ne dûrê aqıla ye ku dı sıberojê da hın dewlet bındestbûna kurdan ji “kıfş” bıkın.
Tevgereki milli yê xwırt, bı lobiyeki serwext û kêrhati dı pêvajoya muzakereyan da dıkare bıbe xwedi manevra û insiyatifan. Bêguman her tışt bı tevgera milli ya lı Kurdıstanê va gırêdayi ye. Ku tevgereki xwurt, bı aqıl û menfeatên milli yên Kurdan hebûya, wê lı navendên muhim ên Awrupayê ji buroyên enformasyon û lobiyê vekırana.
Serhad Bapir, 12/10/2005
Têbıni:
Ev nıvis beriya nıha dı malpera xelkedondurma.com da hate weşandın.
Dı van danûsıtendınan da, xeyni pırsgırêkên ekonomiki, hın pırsgırêkên bıngehin hene ku wê her dem jı aliyê me va werın munaqaşekırın. Yek jı wan, bı pırsgırêkên dewleta Tırkiyê va gırêdayi ye: Dewleteki ne demokratik ku jı gelek mıletan pêkhatiye, ku bı serdestiya mıletê Tırk, hemu mıletên ku ne Tırk ın tên pelçıqandın û bê heq tên hıştın. Ev dewlet dı bın kırasê parlemento û hukumetê da, ji aliyê leşkeriya Tırkiyê va tê idare kırın. Dı hemû pırsgırêkên bıngehin da, yê ku xwedi hêz û gotın e tenê leşker e. Yek jı sısêya nıfusa Tırkiyê Kurd ın û Kurd ji jı hemû heqên xweyên milli bê par ın. Welatê Kurdan Kurdıstan bı zordari û qetliaman hatiye işgalkırın. Tırkiye dı pırsgırêka Kurdan da ne xwedi niyet e ku tu gavên çarekırınê bavêje. Politikaya inkarkırına mıletê Kurd û asimilasyona zımanê kurdi her berdewam e.
Dı vê politika xwe ya 80 sali ya ku bı qetliaman dıbır seri, êdi dı asimilasyona zımanê kurdi da gıhıştiye hın netican. Bı gotıneki dın fêkiyên xırab ên vê politikaya xwe ya kurdkuj êdi bıdestxıstiye. Ev pêvajio lı gor daxwaza dewleta Tırk nıha êdi pır bı lez dıçe seri. Dewlet êdi berhema keda xwe ya 80 sali dıstine. Ne Yekitiya Ewrupa û ne ji “Yekitiya Bıhuştên Sererdê” dê nıkarıbe ku bıbe sedem, da ku dewleta Tırk dev jı vê keda xwe ya 80 sali berde. Dı van 80 salên tıje xwin û qedexeyan da, himên ideolojiya Kemalizmê hate danin. Mezınbûn û dılovaniya diktatoreki weki Mustefa Kemal, bı hemu beşên cıvatê ra bı zoreki hate qebûl kırın, yên ku qebûl nekırın bı hemû cure hovitiyê ra rûbırû man. De ica Tırkiye dê çewa bıkarıbe jı vi hali bıfılıte?
Gelo wê Tırkiye karıbe wan himên jınûvaavakırına xwe ya sala 1923 ya munaqaşe bıke, hemû tarixa derewin ya ku bı pûtan xemılandiye bavêje ser sergoyan û bı rastiya dirokê û cıvakê ra lıhevwere? Dıbe ku viya bıke lê ne nıha, lêbelê pışti ku Kurdan bı temami dı warê zıman da asimile bıke, ku ew çax jı xwe wê çıraya Kurdbûn û Kurdmayinê vemıre, hıngê dê bı “dıleki rehet” wan “reforman” ji bıke.
Tevgera Kurd naxwaze fêm bıke ku Kurd wek mıleteki ku lı bakûrê Kurdıstanê ku hıjmara wan derdorê 20-25 milyon kesın, bı tevayi wek mılet têk dıçın, bı lez û bez ber bı wendabûnê va dıçın. Xeyni wan Kurdên ku jı ber gelek sedeman hê bı zımanê tırki hinnebûne û jı mecbûri bı zımanê kurdi dıpeyvın, gelo çend hezar Kurd bı zanebûn û bı rık bı derdorên xwe ra û bı zarokên xwe ra bı kurdi dıpeyvın? Hejmara hındık ya wan kesên bı rûmet eynıka bejnûbala tevgera milli ya Kurdan e.
Bı gotıneki dın Kurd bı awa û metodên siyaseta xwe, politikaya dewleta dagırker ya lı ser Kurdan tehdit nakın, jı wan nayê ku rê lı ber vê politikaya kurdkuj bıgrın. Xeyni wi, dıkarın dı hılbıjartınên ne demokratik ên Tırkiyê da jı % 6 û paşê ji, jı % 4 ên dengan bıgrın, lı 50 bajar, qesebe û nehiyên Kurdıstanê da rêveberiya belediyan bıdestbıxın. Dı Newrozan da dıkarın bı sed hezaran kes werın ba hev. Zımanê ku dıpeyvin zımanê tırki ye, hıma bêje hemû bûne hemalên zıvırandına çerxa kurdkuj ya zımanê tırki dı nav cıvata Kurdan da. Tırkiye vê rewşa Kurdan dızane, her wusa jı Kurdan baştır ji dızane. Kurd dı zeviyên zımanê tırki da dıçêrın û şirê xwe ji dıbın, dıdın rojname, kitap û qenalên televizyonên Tırkan. Tu dıbê qê zımanê kurdi ne zımanê wan, an ji ne zımanê dê û bavê wan bûye û tu xemê jı bo sıberoja zımanê xwe naxwın.
Gelek Kurd hêvi dıkın ku, pışti ku dewleta Tırk bıbe endamê Yekitiya Awrupayê, hıngê wê pırsgırêka milli a Kurdan ji ber bı çarekırınê va here. Lê belê tu dıbê qê qet haya wan jı bayê “felekê” tuneye. Jı xwe Tırkiye eve bı salane ku dı gelek teşkilatên Rojavayi û Awrupi da cıhgırtiye. Her wusa ev gelek salın ku bı Y.A. ra yekitiya gumrıgê ji pêkaniye. Hıma bêje dı tevayiya danûsıtandınên Y. A. û Tırkiyê da wek gotın navê mıletê Kurd derbas nabe. Dı vê dawiyê da tenê bahsa mafên şexsi ên zıman û kulturiya kêmmıletan dıkın. Dı danûsıtandınên Y.A. û Tırkiyê da, Tırkiye her dem tışteki derdıxe lı pêş dewletên Awrupi: “Ez dıxwazım bıkebım Y.A. yê, lê belê jı kerema xwe ra tu şert û mercan derneynın lı pêşberê mın, ez çewa me, hıma mın wusa qebûl bıkın.”
Dı van danûsıtandınan da, dı warê mafên mıletan û mafên mırovan da qet xwuya nake ku dewletên Y. A. yê xwedi daxwazên standart ın. Pıraniya caran ev maf dıbın qurbanên têkiliyên ekonomik û leşgeri. Her çıqas pışti hılweşandına sistema du qutıbi ya dınyayê, rola Tırkiyê jı bo dewletên rojavayê kêm bûbe ji, tu imkanên tevgera Kurd ya çepgır, ku bermayê ideolojiya komunizmê ye, tuneye ku bı Rojava ra bıkebe nav têkılıyên diplomatik û xebata lobiya kurdi çêke. Ne tışteki ecêb e ku hereketa ku lı bakûrê Kurdıstanê xwedi hêzeki bı sed hezaran kesan e, jı aliyê hemû dewletên Awrupê va muhra tetoristi lê hatiye danin. Ev hereket (PKK) hemû enerjiya xwe jı bo serokê xwe yê ku dı gırtigeha İmraliyê da ye, xerc dıke. Dı pêvajoya têkıliyên Y.A. û Tırkiyê da ne bû xwedi tu gotın û pratik. Jı xwe ne itibara vê partiya stalinist û totaliter û ne ji ya serokê wê lı ba dewletên Y.A. heye. Partiyên dervayê PKK ê ji, jı qelsi û sersariya xwe nıkarıbûn tışteki berbıçav bıkın. Jı cepha Kurdan, tenê heta dereceyeki ew deklerosyona ku 200 ronakbir û siyasetvanên Kurd, ku bı insiyatifa serokê Ensituya Kurdi ya Parisê hêja Kendal Nezan hatıbû nıvisandın, deng veda. Her çıqas dı deklerosyonê da navê welatê Kurdan Kurdıstan derbas nedıbû ji, jı ber ku tê da daxwaza eyni heqên ku Tırkiye jı bo Tırkên Qıbrısê dıxwaze dıkır, jı bo lobiya Kurdi kareki gelek bı mane û hêja bû.
Bı raya mın eger dı dawiyê da Tırkiye karıbe bıbe endama Yekitiya Awrupayê ev hedise wê hın imkanên nû bıde tevgera Kurdan. Eger lı Tırkiyê dı warê legal da şertên siyasetkırınê jı bo Kurdan were peyda kırın dê baş bıbe. Wê Kurd dı wan şertên nû da daxwazên xwe bı dengeki bılındtır û gurtır eşkere bıkın. Lê belê barê çarekırına pırsgırêka milli ya Kurdan lı ser mılên Kurdan bı xwe ye. Kurd dıvê teşkilat û partiyên xwe bı ruheki demokratik, pır dengi û pır rengi avabıkın. Daxwazên xwe yên milli kristalize bıkın. Dı rewşa nıha da bı rıheti dıkarın behsa federasyonê bıkın. Ku tevgera milli ya Kurd, hemu kar û xebata xwe ya dı nav Kurdan da bı zımanê Kurdi bıke, wê hıngê bı rasti ji bıbe tevgereki milli. Ev tevger dıvê welatê Kurdan- Kurdıstanê, zımanê kurdi, Ala Rengin û marşa milli ya Kurdan Ey Reqib jı xwe ra wek himên siyaseta Kurdan qebûl bıke.
Jı aliyê di va dı pêvajoya muzakereyan da hın meselên bıngehin henın ku bı aliyê Awrupayê ra gırêdayi ne. Turkiye dewleteki bısılman e, pışti 11 Eylûlê û herwusa pışti teqinên Madrid û Londrayê, dı nav cıvaka Awrupayê da dereceya danûsıtandınên bı dewleteki İslam ra tên munaqaşe kırın. Nıha êdi gelek kes û partiyên Ewrupi naxwazın Tırkiyê dı nav Y.A. da bıbinın. Naxwazın ku ordiya bêkarên ku wê jı Tırkiyê bı rêkebın, werın Awrûpê “talan” bıkın. Hın dewlet wê her car lı hın bahaneyan bıgerın da ku Tırkiye nebe endama Y.A. yê. Ne dûrê aqıla ye ku dı sıberojê da hın dewlet bındestbûna kurdan ji “kıfş” bıkın.
Tevgereki milli yê xwırt, bı lobiyeki serwext û kêrhati dı pêvajoya muzakereyan da dıkare bıbe xwedi manevra û insiyatifan. Bêguman her tışt bı tevgera milli ya lı Kurdıstanê va gırêdayi ye. Ku tevgereki xwurt, bı aqıl û menfeatên milli yên Kurdan hebûya, wê lı navendên muhim ên Awrupayê ji buroyên enformasyon û lobiyê vekırana.
Serhad Bapir, 12/10/2005
Têbıni:
Ev nıvis beriya nıha dı malpera xelkedondurma.com da hate weşandın.
31/08/2009
28/08/2009
12/08/2009
Aramê Tigran wê her dem dı dılê me da bıji

Wê Aramê Tigran bı hunera xwe, bı wê stila xwe ya xususi û bı wê keda xwe ya mezın, heta hetayi dı diroka muzika kurdi da bıji. Wi bı stila xwe, ekoleki nû dı muzika kurdi da avakır, ew bû sembola bıratiya Kurdan û Ermeniyan.
Ew bû hunermendê sıtranên dıldariyê, yên şoreşgeriyê û yên dılxwaza serbestiya mıletê Kurd û serxwebûna Kurdıstanê. Em bı sıtranên Aramê Tigran mezınbûn û ew nıha jı nav me bardıke û dıçe û me tenê dıhêle, jı bêbextiya mırınê ra çare nine.
Bıla gora wi bıhuşt be. Bıla serê hemû merıv û xızmê wi sax be. Bıla serê mıletê Ermeni û mıletê Kurd sax be.
31/07/2009
SİNEMA: Û Kusel Ji Dıfırın
Filma sısêya a dırêj ya filimçêkerê Kurd Bahman Ghobadi, dı Festivala Film ya Navnetewi ya 45 a ya Thessaloniki, lı Yunanistanê, cardi derket lı pêş temaşevanan.
Dı vê filma xwe da ji, ilhama derhenerê Kurd, welatê wi yê bındest e, Kurdıstana ku jı aliyê dewletên dıjmın va hatiye dagırkırın, jiyana zehmet, ya bındest û şıkesti ya Kurdan e.
Bûyerên ku dı filmê da dıqewımın, dı bıhara 2003 ya da, hındık beriya şer û dı dema ketına rejima Seddam da çêdıbın. Jı ber tırsa êrişeki nû ya Seddam, gelek Kurd lı heremeki nêzikê “sınorên” Tırkiyê cıviyane. Xelk, rewşa ne diyar ya, ka ê Amerika şerê Iraqê bıke an na, meraqdıke, tırsa jı aliyê Seddam va car di bıkaranina çekên kimyayi ketiye dılê her kesi.
Dı rewşeki wusa ku haya wan jı dınyayê ji qutbûye, lêdıxebıtın da ku bı xêra lawıkeki 13 sali, jı bo aqubeta xwe, haya wan bı dınyayê çêbıbe. Soran lawıkeki jirek e, ew jı bo qenalên televizyonê, danina sêlên satelitan fêhm dıke. Hemu kesên deverê hewcedariyê wi ne. Xelkê navê wi Satelit daniye, zarokên dı emrê wi da, jê ra dıbêjın “Kek Satelit”. Dı bın siya van bûyerên diroki da, nêzikbûn û evina Soran bı keçıkeki jı Helebçê ra destpêdıke. Keç bı tevi bırayê xwe yê ku jı ber pêlêkırına mayinê, jı her du destan ji seqet e û zarokeki 2-3 sali yê kor bı hev ra dıjin.
Dılê Satelit (Soran) dıkebe Agrin'a 14 sali a ku jı Helebçêyê hatiye, bı her fırseti, hızkırın û dılxwaziya xwe dıxwaze nişanê wê bıde. Lê belê Agrin bê deng e, ew bı tevi bırayê xwe û zarokê pıçûk, jı tırsa Seddam ketıne nav xelkê û hatıne vê derê û her du xwışk û bıra debara xwe bı mayin berevkırınê pêktinın. Dı vê dema tevlihev da Soran, dı erebeki da leqayê dıxtoreki jı rojhılatê Kurdıstanê tê. Ev dıxtor heta nıha çend carên di ji hatiye vê heremê û lı lawıkeki sêwi dıgere. Dıxtor bawerdıke ku ev lawıkê sêwi, weki xwewzan an ji kahinan, dı derbarê tıştên ku wê dı sıberojan da bıqewımın dıkare me agahdarbıke. Soran bawerdıke ku bırayê Agrinê yê bê dest ew lawıkê kahin e. Her çıqas têkiliyên Soran û vi lawıkê he lı ser himên pevçûn û reqabetê avabûbın ji, çav û guhên Soran her lı wi ye. Gotınên ku ê jı devê wi derkebe jı bo Soran geleki muhim ın.
Dı vê deverê da ku gelek kes jı cihên dûr hatıne, û çadırên xwe vedane, bazar û danûsıtendıneki ecêb ya ku lı ser derxıstın û fırotına mayinan peydabûye. Zarok bê hacet û bê rêber, kom bı kom, lı zeviyên mayinkıri belav dıbın û mayinên hımber mırovan, ereban û tanqan, bı hızr jı erdê derdıxın û paşê ji dıçın wana jı xwe ra dıfroşın dıkanan, an ji personelên Mıletên Yekbûyi, ku ew bı xwe ji ica bı hacetan lı mayinan dıgerın. Her wusa ev mayin wek pere ji dı bazara heremê da tên karanin, lewra carki, dema ku dıxwazın jı bo gundiyeki cihaz û sêla satelitê bıkırın, perê mêrıkê gundi têrê nake, hıngê ji Soran turıkeki tıji mayin dêlva peran dıde xweyê dıkanê. Careki dın ji, dema ku êdi tırsa êrışa hêzên Seddam zêde dıbe, hıngê zarûk bı qederek mayinên ku berhevkırıne, dıçın jı bo xwe, jı bo sê mehan sê tıfıngên gıran kırêdıkın. Heremên mayinkıri, dest û pê yên gelek zarokan jı wan sıtendiye. Zarokên ku jı dest û piyên xwe da qop û seqet ın, hın jı qehremanên filmê ne.
Bahman Ghobadi dı vê filma xwe da, naveroka filmê dı seri da jı me ra eşkere nake, ango temaşevan her ku bı nav filmê ra dıçe, leqayê bûyerên ku wê jê guman nekıra tê. Film bı bûyereke şok destpêdıke: Agrinê xwe jı ser zınareki gelek bılınd davêje xwarê û dawi lı jiyana xwe tine. Film her çıqas dı bın siya şerê Amerika û Iraqê da, lı ser bışkaftın û fêhmkırına sedema xwekuştına Agrina 14 sali be ji, bûyer ne lı gor texmina merıv dıqewımın.
Zarûkê 2-3 sali ku lı ba Agrinê û bırayê wê dıji, merıv dı seri de dıbê qê bırayê wan ê pıçûk e, lê dı ber bı dawiya filmê da em fêhmdıkın ku ew ne bırayê wan e, lê belê kurê Agrinê bı xwe ye. Zarok berhema kuştına dê û bavê wan û ew tecawıza ku leşkerên Iraqê bı wê dıkın e. Jı ber van sedeman her gav Agrinê duxwaze jı vi zarokê pıçûk bıfılıte. Zarok her tım tecawuza ku lı wê hatiye kırın tine bira wê, lê bırayê Agrinê yê bê dest, gunê wi bı vi zaroki tê, jı zarok hızdıke û naxweze ku Agrinê lı wan dera, xwarziyê wi jı xelkê ra bıhêle, ew duxwaze ku dı wexta vegerê da, disa zarok ji bı xwe ra bıbın.
Ê şer destpêbıke, çavên xelkê lı televizyona satelit ın, lê çav û guhên Soran lı lawıkê bê dest e. Tıştên ku Soran jı bırayê Agrinê sehdıke, dıçe wek nûçeyên satelitê lı xelkê belav dıke, û dı rastiyê da ji wusa dıqewımın.Her çıqas Soran çend gotınên ingilizi jı televizyonan hinbûbe ji, ew ji weki hemû xelkê bı ingilizi nızane.
Agrinê êdi bı her awayi dıxwaze jı kurê xwe yê kor bıfılıte; Şeveki radıbe û wi dıbe datine zeviyeki ku bı mayinan hatiye çandın û lı wır, piyê wi bı weriseki dırêj gırêdıde û serê weris jı bı dareki va gırêdıde. Dotıra rojê haya zarokan jı vi zarokê pıçûk çêdıbe û tên Soran agahdar dıkın. Soran ji, jı bo zêdetır bıkebe dılê Agrinê, jı bo zarok bıfılıtine dıkebe nav vê zeviya mayinkıri. Lê belê Soran pê lı mayinê dıke û jı piyan seqet dımine, zarok ji dıfılıte.
Dı vê navberê da Seddam dıkebe û hêzên Ameriki têne Kurdıstanê. Agrinê dev jı hewlên xwe bernade, vê carê ji kurê xwe bı weriseki gırêdıde û serê dın ê werisê ji bı kevıreki mezın va gırêdıde û wi davêje gola kûr ya masiyên sorên pıçûk, bı vi awayi kurê xwe dıxenıqine.
Film, dema ku Soran bı xenıqandına zarok dıhıse û tê bı piyê xweyê seqet xwe beri nav golê dıde, ber bı dawiyê va dıçe. Lawıkê bê dest ku zehf jı xwarziyê xwe hızdıkır, bê hêvi ew ji xwe noqi nav avê dıke û zorokê xenıqi dıbine. Film bı awaki trajik bı dawi tê: Dema ku Soran bı piyê xwe yê qop, lı kêleka rê konvoyeki leşkerên Ameriki temaşe dıke, - ku Soran gelek hêviyên xwe bı hatına van leşkeran va gırêdabû- bırayê Agrinê cota pêlavên plastik yên Agrinê, ku lı ser zınarê bılınd ditıbû, bı kelegıri tine û dıde Soran. Soran êdi fêhm dıke ku Agrinê xwe kuşti ye.
Bahman Ghobadi dı vê filıma xwe da ji Kurdıstana ku hatiye perçe kırın nişanê me dıde. Dı diyalogên gundiyan da dıde xwiyandın ku her du aliyên “sinor” da ji Kurd hene û ew merıv û pısmamê hev ın. Herçi leşkerên Tırk ın, ew bı gulebaranê cewaba henek û leyiztınên zarokan dıdın. Kurdıstana ku bı milyonan mayinan hatiye çandın, mıjareke sereke ya filma Û Kûsel Ji Dıfırın e. Mayin; kuştın, seqetketın û zeviyên beyar ın. Dı van şertên zehmet da zarok tênê dınê, mezın dıbın û dılên wan dıkebın hev. Gundiyên ku dı despêka filmê da televizyonên bı sêlên satelitê wek guneh dıhesıbinın, jı ber meraqa sıberoja xwe, mecbûr dıminın û jı van sêlan dıkırın û datinên lı ser malên xwe.
Hın aliyên diroki û hın ji aliyên dokumenteri yên vê filmê hene, lê mıjara sereke ya filmê, ya ku dıl û hınavên merıv dışewıtine, çiroka Agrina 14 sali ye. Bê dengi û melûlbûna wê merıv şokdıke. Soranê reben ku dılê wi bı hızkırına Agrinê davêje, haya wi jı çiroka wê tune ye. Agrin bûye neyarê zarokê xwe û neyarê xwe, xeriba cıvata ku tê da dıji ye, tışteki ku karıbe wê bı jiyanê va gırêbıde tune ye. Sinyalên evina Soran, hınde ne xwırt ın ku karıbın wê ber bı jiyanê û sıberojê va bıkşinin.
Mıjara filmê, herçıqas wek dem lı ser bûyerên ku dı bıhara 2003 ya da qewumine be ji, hın pırsgırêk bala merıv dıkşinın: Penaber û xelkê deverê, dı bın “sinorên” Tırkiyê, lı başûrê Kurdıstanê cıviyane û bûyer lı wır dıqewumın. Çewa ku em dızanın xelkê me yê vê heremê Behdini ne û bı Kurmaniya jorê dıpeyvın. Dı filmê da pêjna Kurmanciya jorê nayê. Jı aliyê di va, jı sala 1991 an û vır va ev herema ku me lı jorê behskıri ye û gelek heremên dın ji dı bın kontrola pêşmergeyan da ye, lê dı filmê da merıv qet leqayê pêşmergeyan ji nayê.
Bahman Ghobadi, mıjarên filmên xwe jı perçeyên diroka nêzik ya welatê me dıbjêre. Ew bı hunera filmên xwe, hêviyên me yên jı bo asoyên ronak ya sinemaya kurdi xwırt dıke. Ew bı filmên xwe, êş, derd û hêviyên Kurdan, jı gelek siyasetvanan vekiritır û xwırttır nişanê dınyayê dıde. Jı xwe ev e hêza hunerê.
Serhad Bapir, 28/11/2004.
Têbıni:Ev nıvis cara pêşi dı malpera Gelawêj’ê da hate weşandın.
Dı vê filma xwe da ji, ilhama derhenerê Kurd, welatê wi yê bındest e, Kurdıstana ku jı aliyê dewletên dıjmın va hatiye dagırkırın, jiyana zehmet, ya bındest û şıkesti ya Kurdan e.
Bûyerên ku dı filmê da dıqewımın, dı bıhara 2003 ya da, hındık beriya şer û dı dema ketına rejima Seddam da çêdıbın. Jı ber tırsa êrişeki nû ya Seddam, gelek Kurd lı heremeki nêzikê “sınorên” Tırkiyê cıviyane. Xelk, rewşa ne diyar ya, ka ê Amerika şerê Iraqê bıke an na, meraqdıke, tırsa jı aliyê Seddam va car di bıkaranina çekên kimyayi ketiye dılê her kesi.
Dı rewşeki wusa ku haya wan jı dınyayê ji qutbûye, lêdıxebıtın da ku bı xêra lawıkeki 13 sali, jı bo aqubeta xwe, haya wan bı dınyayê çêbıbe. Soran lawıkeki jirek e, ew jı bo qenalên televizyonê, danina sêlên satelitan fêhm dıke. Hemu kesên deverê hewcedariyê wi ne. Xelkê navê wi Satelit daniye, zarokên dı emrê wi da, jê ra dıbêjın “Kek Satelit”. Dı bın siya van bûyerên diroki da, nêzikbûn û evina Soran bı keçıkeki jı Helebçê ra destpêdıke. Keç bı tevi bırayê xwe yê ku jı ber pêlêkırına mayinê, jı her du destan ji seqet e û zarokeki 2-3 sali yê kor bı hev ra dıjin.
Dılê Satelit (Soran) dıkebe Agrin'a 14 sali a ku jı Helebçêyê hatiye, bı her fırseti, hızkırın û dılxwaziya xwe dıxwaze nişanê wê bıde. Lê belê Agrin bê deng e, ew bı tevi bırayê xwe û zarokê pıçûk, jı tırsa Seddam ketıne nav xelkê û hatıne vê derê û her du xwışk û bıra debara xwe bı mayin berevkırınê pêktinın. Dı vê dema tevlihev da Soran, dı erebeki da leqayê dıxtoreki jı rojhılatê Kurdıstanê tê. Ev dıxtor heta nıha çend carên di ji hatiye vê heremê û lı lawıkeki sêwi dıgere. Dıxtor bawerdıke ku ev lawıkê sêwi, weki xwewzan an ji kahinan, dı derbarê tıştên ku wê dı sıberojan da bıqewımın dıkare me agahdarbıke. Soran bawerdıke ku bırayê Agrinê yê bê dest ew lawıkê kahin e. Her çıqas têkiliyên Soran û vi lawıkê he lı ser himên pevçûn û reqabetê avabûbın ji, çav û guhên Soran her lı wi ye. Gotınên ku ê jı devê wi derkebe jı bo Soran geleki muhim ın.
Dı vê deverê da ku gelek kes jı cihên dûr hatıne, û çadırên xwe vedane, bazar û danûsıtendıneki ecêb ya ku lı ser derxıstın û fırotına mayinan peydabûye. Zarok bê hacet û bê rêber, kom bı kom, lı zeviyên mayinkıri belav dıbın û mayinên hımber mırovan, ereban û tanqan, bı hızr jı erdê derdıxın û paşê ji dıçın wana jı xwe ra dıfroşın dıkanan, an ji personelên Mıletên Yekbûyi, ku ew bı xwe ji ica bı hacetan lı mayinan dıgerın. Her wusa ev mayin wek pere ji dı bazara heremê da tên karanin, lewra carki, dema ku dıxwazın jı bo gundiyeki cihaz û sêla satelitê bıkırın, perê mêrıkê gundi têrê nake, hıngê ji Soran turıkeki tıji mayin dêlva peran dıde xweyê dıkanê. Careki dın ji, dema ku êdi tırsa êrışa hêzên Seddam zêde dıbe, hıngê zarûk bı qederek mayinên ku berhevkırıne, dıçın jı bo xwe, jı bo sê mehan sê tıfıngên gıran kırêdıkın. Heremên mayinkıri, dest û pê yên gelek zarokan jı wan sıtendiye. Zarokên ku jı dest û piyên xwe da qop û seqet ın, hın jı qehremanên filmê ne.
![]() |
| Dimeneki jı filma " Û Kusel ji Dıfırın" ya filimçêkerê Kurd Bahman Ghobadi |
Bahman Ghobadi dı vê filma xwe da, naveroka filmê dı seri da jı me ra eşkere nake, ango temaşevan her ku bı nav filmê ra dıçe, leqayê bûyerên ku wê jê guman nekıra tê. Film bı bûyereke şok destpêdıke: Agrinê xwe jı ser zınareki gelek bılınd davêje xwarê û dawi lı jiyana xwe tine. Film her çıqas dı bın siya şerê Amerika û Iraqê da, lı ser bışkaftın û fêhmkırına sedema xwekuştına Agrina 14 sali be ji, bûyer ne lı gor texmina merıv dıqewımın.
Zarûkê 2-3 sali ku lı ba Agrinê û bırayê wê dıji, merıv dı seri de dıbê qê bırayê wan ê pıçûk e, lê dı ber bı dawiya filmê da em fêhmdıkın ku ew ne bırayê wan e, lê belê kurê Agrinê bı xwe ye. Zarok berhema kuştına dê û bavê wan û ew tecawıza ku leşkerên Iraqê bı wê dıkın e. Jı ber van sedeman her gav Agrinê duxwaze jı vi zarokê pıçûk bıfılıte. Zarok her tım tecawuza ku lı wê hatiye kırın tine bira wê, lê bırayê Agrinê yê bê dest, gunê wi bı vi zaroki tê, jı zarok hızdıke û naxweze ku Agrinê lı wan dera, xwarziyê wi jı xelkê ra bıhêle, ew duxwaze ku dı wexta vegerê da, disa zarok ji bı xwe ra bıbın.
Ê şer destpêbıke, çavên xelkê lı televizyona satelit ın, lê çav û guhên Soran lı lawıkê bê dest e. Tıştên ku Soran jı bırayê Agrinê sehdıke, dıçe wek nûçeyên satelitê lı xelkê belav dıke, û dı rastiyê da ji wusa dıqewımın.Her çıqas Soran çend gotınên ingilizi jı televizyonan hinbûbe ji, ew ji weki hemû xelkê bı ingilizi nızane.
Agrinê êdi bı her awayi dıxwaze jı kurê xwe yê kor bıfılıte; Şeveki radıbe û wi dıbe datine zeviyeki ku bı mayinan hatiye çandın û lı wır, piyê wi bı weriseki dırêj gırêdıde û serê weris jı bı dareki va gırêdıde. Dotıra rojê haya zarokan jı vi zarokê pıçûk çêdıbe û tên Soran agahdar dıkın. Soran ji, jı bo zêdetır bıkebe dılê Agrinê, jı bo zarok bıfılıtine dıkebe nav vê zeviya mayinkıri. Lê belê Soran pê lı mayinê dıke û jı piyan seqet dımine, zarok ji dıfılıte.
Dı vê navberê da Seddam dıkebe û hêzên Ameriki têne Kurdıstanê. Agrinê dev jı hewlên xwe bernade, vê carê ji kurê xwe bı weriseki gırêdıde û serê dın ê werisê ji bı kevıreki mezın va gırêdıde û wi davêje gola kûr ya masiyên sorên pıçûk, bı vi awayi kurê xwe dıxenıqine.
Film, dema ku Soran bı xenıqandına zarok dıhıse û tê bı piyê xweyê seqet xwe beri nav golê dıde, ber bı dawiyê va dıçe. Lawıkê bê dest ku zehf jı xwarziyê xwe hızdıkır, bê hêvi ew ji xwe noqi nav avê dıke û zorokê xenıqi dıbine. Film bı awaki trajik bı dawi tê: Dema ku Soran bı piyê xwe yê qop, lı kêleka rê konvoyeki leşkerên Ameriki temaşe dıke, - ku Soran gelek hêviyên xwe bı hatına van leşkeran va gırêdabû- bırayê Agrinê cota pêlavên plastik yên Agrinê, ku lı ser zınarê bılınd ditıbû, bı kelegıri tine û dıde Soran. Soran êdi fêhm dıke ku Agrinê xwe kuşti ye.
Bahman Ghobadi dı vê filıma xwe da ji Kurdıstana ku hatiye perçe kırın nişanê me dıde. Dı diyalogên gundiyan da dıde xwiyandın ku her du aliyên “sinor” da ji Kurd hene û ew merıv û pısmamê hev ın. Herçi leşkerên Tırk ın, ew bı gulebaranê cewaba henek û leyiztınên zarokan dıdın. Kurdıstana ku bı milyonan mayinan hatiye çandın, mıjareke sereke ya filma Û Kûsel Ji Dıfırın e. Mayin; kuştın, seqetketın û zeviyên beyar ın. Dı van şertên zehmet da zarok tênê dınê, mezın dıbın û dılên wan dıkebın hev. Gundiyên ku dı despêka filmê da televizyonên bı sêlên satelitê wek guneh dıhesıbinın, jı ber meraqa sıberoja xwe, mecbûr dıminın û jı van sêlan dıkırın û datinên lı ser malên xwe.
Hın aliyên diroki û hın ji aliyên dokumenteri yên vê filmê hene, lê mıjara sereke ya filmê, ya ku dıl û hınavên merıv dışewıtine, çiroka Agrina 14 sali ye. Bê dengi û melûlbûna wê merıv şokdıke. Soranê reben ku dılê wi bı hızkırına Agrinê davêje, haya wi jı çiroka wê tune ye. Agrin bûye neyarê zarokê xwe û neyarê xwe, xeriba cıvata ku tê da dıji ye, tışteki ku karıbe wê bı jiyanê va gırêbıde tune ye. Sinyalên evina Soran, hınde ne xwırt ın ku karıbın wê ber bı jiyanê û sıberojê va bıkşinin.
Mıjara filmê, herçıqas wek dem lı ser bûyerên ku dı bıhara 2003 ya da qewumine be ji, hın pırsgırêk bala merıv dıkşinın: Penaber û xelkê deverê, dı bın “sinorên” Tırkiyê, lı başûrê Kurdıstanê cıviyane û bûyer lı wır dıqewumın. Çewa ku em dızanın xelkê me yê vê heremê Behdini ne û bı Kurmaniya jorê dıpeyvın. Dı filmê da pêjna Kurmanciya jorê nayê. Jı aliyê di va, jı sala 1991 an û vır va ev herema ku me lı jorê behskıri ye û gelek heremên dın ji dı bın kontrola pêşmergeyan da ye, lê dı filmê da merıv qet leqayê pêşmergeyan ji nayê.
Bahman Ghobadi, mıjarên filmên xwe jı perçeyên diroka nêzik ya welatê me dıbjêre. Ew bı hunera filmên xwe, hêviyên me yên jı bo asoyên ronak ya sinemaya kurdi xwırt dıke. Ew bı filmên xwe, êş, derd û hêviyên Kurdan, jı gelek siyasetvanan vekiritır û xwırttır nişanê dınyayê dıde. Jı xwe ev e hêza hunerê.
Serhad Bapir, 28/11/2004.
Têbıni:Ev nıvis cara pêşi dı malpera Gelawêj’ê da hate weşandın.
05/07/2009
23/06/2009
Subscribe to:
Posts (Atom)



,+1990,+linoleum,++18x16+cm.jpg)









